ଓଡ଼ିଶା ଡିଜିପି ଚୟନ ପ୍ରକ୍ରିୟା ନେଇ ସୁପ୍ରିମକୋର୍ଟରେ ନୂଆ ପ୍ରଶ୍ନ ।
ନୂଆଦିଲ୍ଲୀ/ଭୁବନେଶ୍ୱର,୨୮/୦୯: ଓଡ଼ିଶାର ପରବର୍ତ୍ତୀ ପୁଲିସ ମହାନିର୍ଦ୍ଦେଶକ (ଡିଜିପି) ଚୟନ ପ୍ରକ୍ରିୟାକୁ ନେଇ ସୁପ୍ରିମକୋର୍ଟରେ ଚାଲିଥିବା ମାମଲା ଆହୁରି ଗୁରୁତ୍ୱପୂର୍ଣ୍ଣ ମୋଡ଼ ନେଇଛି। ବରିଷ୍ଠ ଆଇପିଏସ୍ ଅଧିକାରୀ ସୁସନ୍ତ କୁମାର ନାଥଙ୍କ ଇଣ୍ଟେଗ୍ରିଟି ସାର୍ଟିଫିକେଟ୍ ପ୍ରତ୍ୟାହାର, ତାଙ୍କ ନାମକୁ ଡିଜିପି ଚୟନ ପ୍ରକ୍ରିୟାରୁ ବାଦ୍ ଦେବା, ସିବିଆଇର ଯୋଗାଯୋଗ ଏବଂ ୟୁପିଏସ୍ସିକୁ ଅଧିକାରୀଙ୍କ ତାଲିକା ପଠାଇବାର ପ୍ରକ୍ରିୟା ନେଇ ଅଦାଲତ ବିଭିନ୍ନ ପ୍ରଶ୍ନ ଉଠାଇଛନ୍ତି। ସେପ୍ଟେମ୍ବର ୨୯ରେ ମାମଲାର ପରବର୍ତ୍ତୀ ଶୁଣାଣି ହେବାକୁ ଥିବାରୁ ଓଡ଼ିଶାର ନୂଆ ଡିଜିପି ନିଯୁକ୍ତି ପ୍ରକ୍ରିୟା ଉପରେ ନଜର ରହିଛି ।
ସେପ୍ଟେମ୍ବର ୨୪ର ଶୁଣାଣିରେ ପ୍ରଧାନ ବିଚାରପତି ସୂର୍ଯ୍ୟକାନ୍ତ, ବିଚାରପତି ଜୟମାଲ୍ୟ ବାଗଚୀ ଓ ଭି. ମୋହନାଙ୍କ ଖଣ୍ଡପୀଠ ରାଜ୍ୟ ସରକାରଙ୍କୁ ପ୍ରଶ୍ନ କରିଥିଲେ ଯେ, କେବଳ ସିବିଆଇ ଜଣେ ଅଧିକାରୀଙ୍କୁ ତଦନ୍ତରେ ପଚରାଉଚରା କରିପାରେ ବୋଲି ଜଣାଇଥିବା ଆଧାରରେ ତାଙ୍କ ଇଣ୍ଟେଗ୍ରିଟି ସାର୍ଟିଫିକେଟ୍ ପ୍ରତ୍ୟାହାର କରାଯାଇପାରିବ କି? ଅଦାଲତ ଏହା ମଧ୍ୟ ଜାଣିବାକୁ ଚାହିଁଥିଲେ ଯେ ଏପରି ପଦକ୍ଷେପ ନେଇ ରାଜ୍ୟ ସରକାର ନାଥଙ୍କୁ ଅଭିଯୁକ୍ତ ଶ୍ରେଣୀରେ ରଖିଛନ୍ତି କି ନାହିଁ ।
ମାମଲାର କେନ୍ଦ୍ରରେ ରହିଛି ସବ୍-ଇନ୍ସପେକ୍ଟର (ଏସ୍ଆଇ) ନିଯୁକ୍ତି ପରୀକ୍ଷାରେ କଥିତ ଅନିୟମିତତା ସମ୍ପର୍କିତ ସିବିଆଇ ତଦନ୍ତ। ରିପୋର୍ଟ ଅନୁସାରେ, ସିବିଆଇ ୨୦୨୫ ନଭେମ୍ବର ୧୨ରେ ଏହି ମାମଲାରେ ଏଫ୍ଆଇଆର୍ ରୁଜୁ କରିଥିଲା । ସେହି ଏଫ୍ଆଇଆର୍ରେ ନାଥଙ୍କ ନାମ ନଥିବା କଥା ମଧ୍ୟ ଶୁଣାଣି ସମୟରେ ସାମ୍ନାକୁ ଆସିଛି । ଏହା ପରେ ୨୦୨୬ ମେ’ରେ ତାଙ୍କ ନାମ ଡିଜିପି ପଦ ପାଇଁ ୟୁପିଏସ୍ସି ବିଚାରାର୍ଥେ ପଠାଯାଇଥିବା ବରିଷ୍ଠ ଅଧିକାରୀଙ୍କ ତାଲିକାରେ ରହିଥିଲା ।
ପରବର୍ତ୍ତୀ ସମୟରେ ସିବିଆଇ ପକ୍ଷରୁ ନାଥଙ୍କୁ ତଦନ୍ତରେ ପଚରାଯାଇପାରେ ବୋଲି ରାଜ୍ୟ ସରକାରଙ୍କୁ ଜଣାଇବା ପରେ ତାଙ୍କ ଇଣ୍ଟେଗ୍ରିଟି ସାର୍ଟିଫିକେଟ୍ ପ୍ରତ୍ୟାହାର କରାଯାଇଥିଲା । ରାଜ୍ୟ ସରକାରଙ୍କ ପକ୍ଷରୁ ସଲିସିଟର ଜେନେରାଲ୍ ତୁଷାର ମେହତା ଅଦାଲତଙ୍କୁ କହିଥିଲେ ଯେ ସିବିଆଇ ତଦନ୍ତ ଏବେ ମଧ୍ୟ ଚାଲିଛି ଏବଂ ତଦନ୍ତର ଆଗାମୀ ପର୍ଯ୍ୟାୟରେ ନାଥଙ୍କୁ ପଚରାଯାଇପାରେ ବୋଲି ତଦନ୍ତକାରୀ ସଂସ୍ଥା ଜଣାଇଥିଲା । ରାଜ୍ୟ ପକ୍ଷରୁ ଏହା ମଧ୍ୟ କୁହାଯାଇଥିଲା ଯେ ଏହି ପଦକ୍ଷେପ କେବଳ ଜଣେ ଅଧିକାରୀଙ୍କୁ ଲକ୍ଷ୍ୟ କରି ନିଆଯାଇନଥିଲା ଏବଂ ଅନ୍ୟ ଯୋଗ୍ୟ ଅଧିକାରୀଙ୍କ ଇଣ୍ଟେଗ୍ରିଟି ସ୍ଥିତିକୁ ମଧ୍ୟ ଯାଞ୍ଚ କରାଯାଇଥିଲା ।
ତେବେ ନାଥଙ୍କ ପକ୍ଷର ଆଇନଜୀବୀ ଏହି ପଦକ୍ଷେପକୁ ବିରୋଧ କରି କହିଥିଲେ ଯେ ତାଙ୍କ ସେବା ରେକର୍ଡରେ ଏହି ତଦନ୍ତ ସମ୍ପର୍କରେ କୌଣସି ପ୍ରତିକୂଳ ଟିପ୍ପଣୀ ନାହିଁ । ସିବିଆଇର ଯୋଗାଯୋଗରେ ତାଙ୍କ ବିରୋଧରେ ନିର୍ଦ୍ଦିଷ୍ଟ ଅଭିଯୋଗ ନଥିବା ଏବଂ ଭବିଷ୍ୟତରେ ତାଙ୍କୁ ପଚରାଯାଇପାରେ ବୋଲି ମାତ୍ର କୁହାଯାଇଥିବା ଦାବି କରାଯାଇଛି। ଏହି ଯୁକ୍ତି ଉପରେ ମଧ୍ୟ ଅଦାଲତ ବିଚାର କରୁଛନ୍ତି ।
ୟୁପିଏସ୍ସିକୁ ପଠାଯାଇଥିବା ତାଲିକା ନେଇ ପ୍ରଶ୍ନ,
ଡିଜିପି ଚୟନ ପ୍ରକ୍ରିୟାରେ ରାଜ୍ୟ ସରକାର ପ୍ରଥମେ ୧୧ ଜଣ ବରିଷ୍ଠ ଆଇପିଏସ୍ ଅଧିକାରୀଙ୍କ ନାମ ୟୁପିଏସ୍ସିକୁ ପଠାଇଥିଲେ । ନାଥଙ୍କ ଇଣ୍ଟେଗ୍ରିଟି ସାର୍ଟିଫିକେଟ୍ ପ୍ରତ୍ୟାହାର ପରେ ସଂଶୋଧିତ ପ୍ରସ୍ତାବରେ ୧୦ ଜଣ ଅଧିକାରୀଙ୍କ ନାମ ସମ୍ପର୍କିତ ଦସ୍ତାବିଜ ପଠାଯାଇଥିଲା । ନାଥଙ୍କ ନାମ ପ୍ରଥମେ କାହିଁକି ପଠାଯାଇଥିଲା ଏବଂ ପରେ କେଉଁ ନୂଆ ସୂଚନା ଆଧାରରେ ତାଙ୍କ ନାମ ପ୍ରତ୍ୟାହାର ହେଲା—ଏହି ସମୟକ୍ରମ ମାମଲାରେ ଗୁରୁତ୍ୱ ପାଇଛି ।
ସେପ୍ଟେମ୍ବର ୨୩ର ଶୁଣାଣିରେ ମଧ୍ୟ ସୁପ୍ରିମକୋର୍ଟ ଜାଣିବାକୁ ଚାହିଁଥିଲେ ଯେ ନାଥଙ୍କୁ ପଚରାଉଚରା କରିବା ସମ୍ପର୍କରେ ସିବିଆଇର ଅନୁରୋଧ ବିଷୟରେ ରାଜ୍ୟ ସରକାର ତାଙ୍କ ନାମ ୟୁପିଏସ୍ସିକୁ ପଠାଇବା ସମୟରେ ଅବଗତ ଥିଲେ କି ନାହିଁ। ଏହି ପ୍ରଶ୍ନ ଡିଜିପି ଚୟନ ପ୍ରକ୍ରିୟାରେ ତଥ୍ୟର ସମୟୋପଯୋଗୀ ଯାଞ୍ଚ ଓ ୟୁପିଏସ୍ସିକୁ ଦିଆଯାଇଥିବା ସୂଚନାର ପୂର୍ଣ୍ଣତା ସମ୍ପର୍କିତ ଆଇନଗତ ଦିଗକୁ ଗୁରୁତ୍ୱ ଦେଇଛି ।
ସେପ୍ଟେମ୍ବର ୨୮ରେ ପ୍ରକାଶିତ ରିପୋର୍ଟରେ ଡିଜିପି ଚୟନ ପ୍ରକ୍ରିୟାରେ ବିଚାରାଧୀନ ଥିବା ସଞ୍ଜୀବ ପଣ୍ଡା ଓ ଆର୍.ପି. କୋଚେଙ୍କ ସମ୍ପର୍କରେ ପୂର୍ବତନ ସିବିଆଇ ତଦନ୍ତର ପ୍ରସଙ୍ଗ ଉଠାଯାଇଛି । ରିପୋର୍ଟ ଅନୁସାରେ, ସି-ସୋର ଚିଟ୍ଫଣ୍ଡ ମାମଲା ସମ୍ପର୍କରେ ଏହି ଦୁଇ ଅଧିକାରୀଙ୍କୁ ପୂର୍ବରୁ ସିବିଆଇ ପଚରାଉଚରା କରିଥିଲା । ତେବେ ଏହି ପ୍ରସଙ୍ଗର ଆଇନଗତ ପ୍ରଭାବ କ’ଣ ଏବଂ ସମସ୍ତ ଅଧିକାରୀଙ୍କ ମାମଲାରେ ସମାନ ମାନଦଣ୍ଡରେ ସୂଚନା ଯାଞ୍ଚ କରାଯାଇଥିଲା କି ନାହିଁ, ତାହା ଏବେ ବିଚାରାଧୀନ ।
ଏଠାରେ ଉଲ୍ଲେଖଯୋଗ୍ୟ, କୌଣସି ଅଧିକାରୀଙ୍କୁ ତଦନ୍ତରେ ପଚରାଯିବା କିମ୍ବା ତାଙ୍କ ନାମ କୌଣସି ତଦନ୍ତ ସହ ଆସିବା ମାତ୍ରରୁ ସେ ଅଭିଯୁକ୍ତ ବୋଲି ପ୍ରମାଣିତ ହୁଏନାହିଁ। ଚାଲୁଥିବା ମାମଲାରେ ଏହି ଆଇନଗତ ଭେଦକୁ ନେଇ ମଧ୍ୟ ତର୍କ ହେଉଛି। ଅଦାଲତ ଏପର୍ଯ୍ୟନ୍ତ ନାଥଙ୍କୁ ଡିଜିପି ଚୟନ ପ୍ରକ୍ରିୟାରେ ପୁନଃ ସାମିଲ କରିବା କିମ୍ବା ତାଙ୍କ ଇଣ୍ଟେଗ୍ରିଟି ସାର୍ଟିଫିକେଟ୍ ପ୍ରତ୍ୟାହାରକୁ ବେଆଇନ ବୋଲି ଚୂଡ଼ାନ୍ତ ରାୟ ଦେଇନାହାଁନ୍ତି ।
ଡିଜିପି ଚୟନ ପ୍ରକ୍ରିୟାରେ ରାଜ୍ୟ ସରକାରଙ୍କ ଦ୍ୱାରା ଦୁଇଟି ଅସ୍ଥାୟୀ ଏକ୍ସ-କ୍ୟାଡର ପଦ ସୃଷ୍ଟି କରାଯିବା ପ୍ରସଙ୍ଗ ମଧ୍ୟ ସୁପ୍ରିମକୋର୍ଟରେ ଉଠିଛି । ପିଟିସନରଙ୍କ ପକ୍ଷରୁ ଏହି ପଦ ସୃଷ୍ଟି ଓ ପରବର୍ତ୍ତୀ ପଦୋନ୍ନତି ଡିଜିପି ପଦ ପାଇଁ ବିଚାରାଧୀନ ଅଧିକାରୀଙ୍କ ଦାୟରାକୁ ପ୍ରଭାବିତ କରିଥିବା ଯୁକ୍ତି ଦିଆଯାଇଛି । ଅନ୍ୟପକ୍ଷରେ, ରାଜ୍ୟ ସରକାର ଛୋଟ କ୍ୟାଡର ଶକ୍ତି ଏବଂ ଅବସର ଯୋଗୁଁ ସୃଷ୍ଟି ହେଉଥିବା ଖାଲିପଦ ସମ୍ପର୍କରେ ବ୍ୟାଖ୍ୟା ଦେଇଛନ୍ତି ।
ଏହି ପ୍ରସଙ୍ଗରେ ଅଦାଲତ ରାଜ୍ୟ ସରକାରଙ୍କଠାରୁ ଅଧିକ ସ୍ପଷ୍ଟୀକରଣ ଚାହିଁଥିବାରୁ ମାମଲାର ଶୁଣାଣି ଆଗକୁ ବଢ଼ିଛି। ଡିଜିପି ଚୟନ ପ୍ରକ୍ରିୟାରେ ପଦ ସୃଷ୍ଟି, ପଦୋନ୍ନତି, ଯୋଗ୍ୟତା ଓ ୟୁପିଏସ୍ସିକୁ ପଠାଯାଇଥିବା ତାଲିକା—ସବୁକୁ ସମଗ୍ର ଭାବରେ ଯାଞ୍ଚ କରାଯାଉଛି ।
ଓଡ଼ିଶା ଡିଜିପି ଚୟନ ମାମଲାର ବ୍ୟାପକ ପରିପ୍ରେକ୍ଷିତରେ ସୁପ୍ରିମକୋର୍ଟଙ୍କ ପ୍ରକାଶ ସିଂହ ମାମଲାର ନିର୍ଦ୍ଦେଶ ଗୁରୁତ୍ୱ ବହନ କରୁଛି । ରାଜ୍ୟ ପୁଲିସ ମୁଖ୍ୟ ଚୟନ ପ୍ରକ୍ରିୟାରେ ଯୋଗ୍ୟ ବରିଷ୍ଠ ଅଧିକାରୀଙ୍କ ନାମ ୟୁପିଏସ୍ସିକୁ ପଠାଯିବା ଏବଂ ସେଠାରେ ନିର୍ଦ୍ଦିଷ୍ଟ ପ୍ରକ୍ରିୟାରେ ପ୍ୟାନେଲ୍ ପ୍ରସ୍ତୁତ ହେବାର ବ୍ୟବସ୍ଥା ରହିଛି । ବର୍ତ୍ତମାନର ମାମଲାରେ ବରିଷ୍ଠତା, ଯୋଗ୍ୟତା, ପଦୋନ୍ନତି, ଇଣ୍ଟେଗ୍ରିଟି ସାର୍ଟିଫିକେଟ୍ ଓ ପ୍ୟାନେଲ୍ ପ୍ରସ୍ତୁତିର ପ୍ରକ୍ରିୟା ନେଇ ପ୍ରଶ୍ନ ଉଠିଛି ।
ୟୁପିଏସ୍ସି ପକ୍ଷରୁ ସୁପ୍ରିମକୋର୍ଟଙ୍କ ବିଚାର ଚାଲିଥିବା ସମୟରେ ଓଡ଼ିଶାର ନୂଆ ଡିଜିପି ଚୟନ ସମ୍ପର୍କିତ ସୁପାରିସକୁ ଚୂଡ଼ାନ୍ତ ନକରିବାର ଆଶ୍ୱାସନ ଦିଆଯାଇଥିବା ରିପୋର୍ଟ ପ୍ରକାଶ ପାଇଛି। ଫଳରେ ନିଯୁକ୍ତି ପ୍ରକ୍ରିୟାର ପରବର୍ତ୍ତୀ ପଦକ୍ଷେପ ଅଦାଲତଙ୍କ ନିର୍ଦ୍ଦେଶ ସହ ଜଡ଼ିତ ରହିଛି ।
ସେପ୍ଟେମ୍ବର ୨୯ର ଶୁଣାଣିରେ ଡିଜିପି ଚୟନ ପ୍ରକ୍ରିୟାର ବିଭିନ୍ନ ଦିଗ ଉପରେ ଅଦାଲତ ଆହୁରି ସ୍ପଷ୍ଟୀକରଣ ମାଗିପାରନ୍ତି । ବିଶେଷକରି ନାଥଙ୍କ ଇଣ୍ଟେଗ୍ରିଟି ସାର୍ଟିଫିକେଟ୍ ପ୍ରତ୍ୟାହାରର ଆଧାର, ସିବିଆଇର ଯୋଗାଯୋଗର ଆଇନଗତ ଗୁରୁତ୍ୱ, ଅଧିକାରୀଙ୍କ ତାଲିକା ପ୍ରସ୍ତୁତି ଏବଂ ଏକ୍ସ-କ୍ୟାଡର ପଦ ସୃଷ୍ଟି ସମ୍ପର୍କିତ ପ୍ରସଙ୍ଗ ଉପରେ ଆଲୋଚନା ହୋଇପାରେ ।
ଏହି ମାମଲାର ଶେଷ ନିଷ୍ପତ୍ତି ଆସିବା ପର୍ଯ୍ୟନ୍ତ ଓଡ଼ିଶାର ପରବର୍ତ୍ତୀ ଡିଜିପି କିଏ ହେବେ, ସେନେଇ କୌଣସି ଚୂଡ଼ାନ୍ତ ନିଷ୍କର୍ଷକୁ ପହଞ୍ଚିବା ସମ୍ଭବ ନୁହେଁ । ବର୍ତ୍ତମାନ ମାମଲାର କେନ୍ଦ୍ରବିନ୍ଦୁ ହେଉଛି ଚୟନ ପ୍ରକ୍ରିୟା ନିର୍ଦ୍ଦିଷ୍ଟ ନିୟମ ଓ ସୁପ୍ରିମକୋର୍ଟଙ୍କ ପୂର୍ବ ନିର୍ଦ୍ଦେଶ ଅନୁଯାୟୀ ହୋଇଛି କି ନାହିଁ। ୨୯ର ଶୁଣାଣି ପରେ ଏହି ପ୍ରକ୍ରିୟାର ପରବର୍ତ୍ତୀ ଦିଗ ଅଧିକ ସ୍ପଷ୍ଟ ହେବାର ସମ୍ଭାବନା ରହିଛି ।