ଡଃ ସତ୍ୟଜିତ ନାୟକ, ଆଇପିଏସ୍
ଆଇଜିପି, ସେଣ୍ଟ୍ରାଲ ରେଞ୍ଜ, କଟକ
ଛୋଟ ପିଲାଟିର ମୁହଁରେ ଫୁଟି ଉଠୁଥିବା ନିଷ୍ପାପ ହସ ପୃଥିବୀର ସବୁଠାରୁ ସୁନ୍ଦର ଓ ମୂଲ୍ୟବାନ ଦୃଶ୍ୟ। ସେହି ହସରେ ଥାଏ ଏକ ଅଜଣା ଆକର୍ଷଣ, ଏକ ଅସୀମ ଆନନ୍ଦ ଓ ହୃଦୟକୁ ଛୁଇଁଯିବା ଭଳି ଏକ ଅନନ୍ୟ ଅନୁଭବ। ଏଥିରେ ନାହିଁ କୌଣସି ଛଳନା, ସ୍ୱାର୍ଥ, ଅହଂକାର କିମ୍ବା କୃତ୍ରିମତା। ଶିଶୁର ହସ ହେଉଛି ହୃଦୟର ଗଭୀରତାରୁ ଆସୁଥିବା ଏକ ସ୍ୱାଭାବିକ ଅଭିବ୍ୟକ୍ତି। ଜଣେ ମଣିଷ ଯେତେ ବଡ଼ ହେଉନା କାହିଁକି, ଯେତେ ଧନ, ସମ୍ପତ୍ତି ଓ ପ୍ରତିଷ୍ଠାର ଅଧିକାରୀ ହେଉନା କାହିଁକି, ଏକ ଛୋଟ ପିଲାର ନିଷ୍କପଟ ହସ ତାଙ୍କ ମନରେ ଯେଉଁ ଆନନ୍ଦ ସୃଷ୍ଟି କରେ, ତାହାର ତୁଳନା କୌଣସି ଭୌତିକ ସମ୍ପଦ ସହ କରାଯାଇପାରିବ ନାହିଁ।
ଜୀବନ ଏକ ଅବିରତ ସଂଘର୍ଷର ଯାତ୍ରା। ଦୈନନ୍ଦିନ କାର୍ଯ୍ୟବ୍ୟସ୍ତତା, ପାରିବାରିକ ଦାୟିତ୍ୱ, ବୃତ୍ତିଗତ ଚାପ ଓ ସାମାଜିକ ଆହ୍ୱାନ ମଧ୍ୟରେ ମଣିଷ ଅନେକ ସମୟରେ ନିଜର ସରଳତା ଓ ହସକୁ ହରାଇ ବସେ। ମୁହଁରେ ହସ ଥିଲେ ମଧ୍ୟ ମନ ଭିତରେ ଅନେକ ଅକୁହା ଯନ୍ତ୍ରଣା ଓ ଚିନ୍ତା ଲୁଚି ରହିଥାଏ। ଏପରି ସମୟରେ ଏକ ଶିଶୁର ନିରୀହ ହସ ମନକୁ ନୂଆ ଶକ୍ତି ଓ ଉତ୍ସାହ ଦେଇଥାଏ। ତା’ର ଛୋଟ ଛୋଟ କଥା, ଅସରନ୍ତି କୌତୂହଳ, ଦୁଷ୍ଟାମି ଓ ନିର୍ମଳ ଆଖିର ଚାହାଣି ଆମକୁ ଜୀବନର ପ୍ରକୃତ ଅର୍ଥ ବୁଝାଇଥାଏ। ଏହା ଆମକୁ ମନେ ପକାଇଦିଏ ଯେ ଖୁସି କିଣିବା ପାଇଁ ଟଙ୍କା ଦରକାର ନାହିଁ, ବରଂ ଏକ ସ୍ନେହପୂର୍ଣ୍ଣ ହୃଦୟ ଓ ଭଲପାଇବାର ମନ ହିଁ ଯଥେଷ୍ଟ।
ଶିଶୁମାନେ ହେଉଛନ୍ତି ଈଶ୍ୱରଙ୍କର ସବୁଠାରୁ ନିର୍ମଳ ସୃଷ୍ଟି। ସେମାନଙ୍କ ହସରେ ଆମେ ଦେଖିପାରୁ ଏକ ସୁନ୍ଦର ଆସନ୍ତାକାଲିର ସ୍ୱପ୍ନ। ସେମାନଙ୍କ ଆଖିରେ ଥାଏ ଅସୀମ ସମ୍ଭାବନା, ମନରେ ଥାଏ ନୂଆ କିଛି ଜାଣିବାର ଆଗ୍ରହ ଓ ହୃଦୟରେ ଥାଏ ନିର୍ମଳ ଭଲପାଇବା। ଜଣେ ଶିଶୁ ଯେତେବେଳେ ହସେ, ସେତେବେଳେ କେବଳ ତା’ର ମୁହଁ ନୁହେଁ, ତା’ର ଚାରିପାଖର ପରିବେଶ ମଧ୍ୟ ଆନନ୍ଦମୟ ହୋଇଉଠେ। ଏହି ହସ ମାଆର ମମତାକୁ ଅଧିକ ଗଭୀର କରେ, ବାପାଙ୍କ ଦାୟିତ୍ୱକୁ ନୂଆ ଅର୍ଥ ଦିଏ ଏବଂ ପରିବାରରେ ଖୁସିର ନୂଆ ଆଲୋକ ଭରିଦିଏ। ଏକ ଶିଶୁର ହସ ପାଇଁ ମାଆବାପା ନିଜର ଅନେକ କଷ୍ଟ ଓ ତ୍ୟାଗକୁ ମଧ୍ୟ ଭୁଲିଯାଆନ୍ତି। ଏହା ହେଉଛି ମାନବୀୟ ସମ୍ପର୍କର ସବୁଠାରୁ ଗଭୀର ଓ ମଧୁର ଅନୁଭବ।
କିନ୍ତୁ ଆମ ସମାଜରେ ଏପରି ଅନେକ ଶିଶୁ ଅଛନ୍ତି, ଯେଉଁମାନଙ୍କ ମୁହଁରେ ଆଜି ମଧ୍ୟ ହସ ଅପହଞ୍ଚ। ଦାରିଦ୍ର୍ୟ, ଅଶିକ୍ଷା, ଶିଶୁଶ୍ରମ, ଅବହେଳା, ଶୋଷଣ, ନିର୍ଯାତନା ଓ ପାରିବାରିକ ଅସୁରକ୍ଷା ଅନେକ ଶିଶୁଙ୍କ ଶୈଶବକୁ ଛଡ଼ାଇ ନେଉଛି। କେତେକ ଶିଶୁ ଖେଳିବା ଓ ପାଠ ପଢ଼ିବା ବୟସରେ ଜୀବନ ଜୀବିକାର ସଂଘର୍ଷରେ ନିଜକୁ ନିୟୋଜିତ କରୁଛନ୍ତି। କେତେକ ଶିଶୁ ସ୍ନେହ ଓ ସୁରକ୍ଷାର ଅଭାବରେ ମାନସିକ ଯନ୍ତ୍ରଣା ଭୋଗୁଛନ୍ତି। ଏହା କେବଳ ସେହି ଶିଶୁମାନଙ୍କର ଦୁର୍ଭାଗ୍ୟ ନୁହେଁ, ଆମ ସମାଜର ସାମୂହିକ ବିଫଳତା ମଧ୍ୟ। ଶିଶୁଙ୍କ ମୁହଁରେ ହସ ଫୁଟାଇବା ପାଇଁ ସେମାନଙ୍କୁ ନିରାପଦ ପରିବେଶ, ଉତ୍ତମ ଶିକ୍ଷା, ପୁଷ୍ଟିକର ଖାଦ୍ୟ, ସ୍ୱାସ୍ଥ୍ୟସେବା ଓ ସମାନ ସୁଯୋଗ ଦେବା ଅତ୍ୟନ୍ତ ଆବଶ୍ୟକ।
ଶିଶୁଙ୍କ ସୁରକ୍ଷା କେବଳ ସରକାର କିମ୍ବା ପ୍ରଶାସନର ଦାୟିତ୍ୱ ନୁହେଁ; ଏହା ପରିବାର, ବିଦ୍ୟାଳୟ, ସମାଜ ଓ ପ୍ରତ୍ୟେକ ନାଗରିକଙ୍କର ନୈତିକ କର୍ତ୍ତବ୍ୟ। ପ୍ରତ୍ୟେକ ଶିଶୁ ଭୟମୁକ୍ତ ପରିବେଶରେ ବଢ଼ିବା, ନିଜର ସ୍ୱପ୍ନ ଦେଖିବା ଓ ସେହି ସ୍ୱପ୍ନକୁ ସାକାର କରିବାର ସୁଯୋଗ ପାଇବା ଉଚିତ। ଶିଶୁମାନଙ୍କ ସହ ଆମର ବ୍ୟବହାରରେ ସ୍ନେହ, ଧୈର୍ଯ୍ୟ ଓ ସମ୍ବେଦନଶୀଳତା ରହିବା ଦରକାର। ସେମାନଙ୍କୁ ଭୟ ଦେଇ ନୁହେଁ, ଭଲପାଇବା ଓ ପ୍ରେରଣା ଦେଇ ଜୀବନର ସଠିକ୍ ମାର୍ଗ ଦେଖାଇବା ଆବଶ୍ୟକ। ଜଣେ ଶିଶୁର ମନରେ ଆତ୍ମବିଶ୍ୱାସ ଓ ମାନବିକତାର ମୂଲ୍ୟବୋଧ ସୃଷ୍ଟି କରିବା ହେଉଛି ଆମର ସବୁଠାରୁ ବଡ଼ ଦାୟିତ୍ୱ।
ଜଣେ ପୁଲିସ ଅଧିକାରୀ ଭାବେ ମୁଁ ବିଶ୍ୱାସ କରେ ଯେ ଆଇନଶୃଙ୍ଖଳା ରକ୍ଷା ସହିତ ସମାଜର ଦୁର୍ବଳ ଓ ଅସହାୟ ବର୍ଗଙ୍କ ସୁରକ୍ଷା ମଧ୍ୟ ପୁଲିସର ଏକ ଗୁରୁତ୍ୱପୂର୍ଣ୍ଣ ମାନବୀୟ ଦାୟିତ୍ୱ। ବିଶେଷକରି ଶିଶୁମାନଙ୍କ ପ୍ରତି ପୁଲିସର ଆଭିମୁଖ୍ୟ ସର୍ବଦା ସମ୍ବେଦନଶୀଳ, ସହାନୁଭୂତିଶୀଳ ଓ ଶିଶୁ-ଅନୁକୂଳ ହେବା ଉଚିତ। କୌଣସି ଶିଶୁ ଯେପରି ନିର୍ଯାତନା, ଶୋଷଣ କିମ୍ବା ଅନ୍ୟାୟର ଶିକାର ନ ହୁଏ, ସେଥିପାଇଁ ସମାଜର ସମସ୍ତଙ୍କୁ ସଚେତନ ଓ ଦାୟିତ୍ୱବାନ ହେବାକୁ ପଡ଼ିବ। ଶିଶୁଙ୍କ ଆଖିର ଲୁହ ପୋଛିବା ଓ ମୁହଁରେ ହସ ଫୁଟାଇବା ମଧ୍ୟ ପ୍ରକୃତ ଜନସେବାର ଏକ ମହତ୍ତ୍ୱପୂର୍ଣ୍ଣ ଅଂଶ।
ଆମେ ଅନେକ ସମୟରେ ବଡ଼ ବଡ଼ ସଫଳତା, ପଦପଦବୀ, ପ୍ରତିଷ୍ଠା ଓ ଧନସମ୍ପତ୍ତି ପଛରେ ଦୌଡ଼ୁଥାଉ। କିନ୍ତୁ ଜୀବନର ପ୍ରକୃତ ସଫଳତା କେବଳ ଏସବୁରେ ସୀମିତ ନୁହେଁ। ଆମ ଯୋଗୁଁ ଯଦି ଜଣେ ଅସହାୟ ଶିଶୁର ମୁହଁରେ ହସ ଫୁଟିପାରେ, ଜଣେ ଅନାଥ ପିଲା ସ୍ନେହର ଅନୁଭବ ପାଇପାରେ କିମ୍ବା ଜଣେ ଅସହାୟ ଶିଶୁ ନୂଆ ଆଶାରେ ଆଗକୁ ବଢ଼ିପାରେ, ତେବେ ତାହାଠାରୁ ବଡ଼ ଆତ୍ମସନ୍ତୋଷ ଆଉ କିଛି ହୋଇପାରେ ନାହିଁ। ମାନବିକତାର ପ୍ରକୃତ ପରିଚୟ ଆମର ପଦବୀ କିମ୍ବା ପରିଚୟରେ ନୁହେଁ, ବରଂ ଆମେ ଅନ୍ୟମାନଙ୍କ ଜୀବନରେ କେତେ ଖୁସି ଓ ଆଶା ଭରିପାରୁଛୁ, ସେଥିରେ ରହିଛି।
ଶେଷରେ ଏତିକି କହିବାକୁ ଚାହେଁ, ଛୋଟ ପିଲାର ହସ ହେଉଛି ଈଶ୍ୱରଙ୍କ ନିର୍ମଳ ଆଶୀର୍ବାଦ ଓ ଜୀବନର ସବୁଠାରୁ ମଧୁର ସଙ୍ଗୀତ। ଏହି ହସକୁ କେବେ ମଉଳିବାକୁ ଦେବା ନାହିଁ। ପ୍ରତ୍ୟେକ ଶିଶୁର ଶୈଶବ ହେଉ ସୁରକ୍ଷିତ, ଶିକ୍ଷା ହେଉ ଉଜ୍ଜ୍ୱଳ, ସ୍ୱପ୍ନ ହେଉ ବିଶାଳ ଏବଂ ଭବିଷ୍ୟତ ହେଉ ଆଶାମୟ। ଆସନ୍ତୁ, ଆମେ ସମସ୍ତେ ଏକାଠି ହୋଇ ଏମିତି ଏକ ସମାଜ ଗଢ଼ିବା, ଯେଉଁଠି କୌଣସି ଶିଶୁର ଆଖିରେ ଭୟ କିମ୍ବା ଅଭାବର ଲୁହ ନ ଥିବ, ବରଂ ପ୍ରତ୍ୟେକ ଶିଶୁର ଓଠରେ ଫୁଟୁଥିବ ନିଷ୍ପାପ ହସ। କାରଣ ଶିଶୁର ହସ ହିଁ ଆମ ସମାଜର ସବୁଠାରୁ ସୁନ୍ଦର ଭବିଷ୍ୟତର ପ୍ରତିଛବି।