ଗ୍ରୀସର ଆନ୍ତର୍ଜାତୀୟ ହସ୍ତଶିଳ୍ପ ମେଳାରେ ଓଡ଼ିଆ ପଥରଶିଳ୍ପୀ ସୁଶାନ୍ତ ଦାସଙ୍କ କଳାକୃତି ।
ଯାଜପୁର,୨୬/୦୯(ପିପିଟି ): ଓଡ଼ିଶାର ପାରମ୍ପରିକ ପଥର ଖୋଦେଇ କଳାକୁ ଅନ୍ତର୍ଜାତୀୟ ମଞ୍ଚରେ ପହଞ୍ଚାଇ ଯାଜପୁର ଜିଲ୍ଲାର ଜଣେ ଶିଳ୍ପୀ ରାଜ୍ୟ ପାଇଁ ଗୌରବ ଆଣିଛନ୍ତି। ଗ୍ରୀସରେ ଆୟୋଜିତ ୯୦ତମ ଥେସାଲୋନିକ ଆନ୍ତର୍ଜାତୀୟ ହସ୍ତଶିଳ୍ପ ମେଳାରେ ନିଜର ଭାସ୍କର୍ଯ୍ୟ ଓ ପଥର ଖୋଦେଇ କଳାକୃତି ପ୍ରଦର୍ଶନ କରି ଫେରିଛନ୍ତି ଯାଜପୁର ଜିଲ୍ଲା ବଡ଼ଚଣା ବ୍ଲକ ପଲାଇ ଗ୍ରାମର ପ୍ରସ୍ତରଶିଳ୍ପୀ ସୁଶାନ୍ତ ଦାସ। ଭାରତର ପାରମ୍ପରିକ ହସ୍ତଶିଳ୍ପର ସମୃଦ୍ଧ ପରମ୍ପରାକୁ ବିଶ୍ୱ ଦରବାରରେ ପରିଚିତ କରାଇବା ଉଦ୍ଦେଶ୍ୟରେ ଆୟୋଜିତ ଏହି ମେଳାରେ ସୁଶାନ୍ତଙ୍କ ପଥର ଖୋଦେଇ କଳାକୃତି ବିଦେଶୀ ଦର୍ଶକ ଓ ଶିଳ୍ପପ୍ରେମୀଙ୍କ ଆକର୍ଷଣର କେନ୍ଦ୍ର ପାଲଟିଥିଲା।
ଭାରତ ସରକାରଙ୍କ ହସ୍ତଶିଳ୍ପ ବିକାଶ ଆୟୁକ୍ତଙ୍କ ସହଯୋଗରେ ଏକ୍ସପୋର୍ଟ ପ୍ରମୋସନ କାଉନସିଲ ଫର ହ୍ୟାଣ୍ଡିକ୍ରାଫ୍ଟସ୍ (EPCH) ପକ୍ଷରୁ ସୁଶାନ୍ତଙ୍କୁ ଏହି ଅନ୍ତର୍ଜାତୀୟ ମେଳାରେ ଯୋଗଦେବାର ସୁଯୋଗ ମିଳିଥିଲା। ସେପ୍ଟେମ୍ବର ୫ରୁ ୧୩ ତାରିଖ ପର୍ଯ୍ୟନ୍ତ ଗ୍ରୀସର ଥେସାଲୋନିକ ସହରରେ ଚାଲିଥିବା ଏହି ବିଶାଳ ହସ୍ତଶିଳ୍ପ ମେଳାରେ ଭାରତରୁ ମୋଟ ୮ ଜଣ ଶିଳ୍ପୀ ଅଂଶଗ୍ରହଣ କରିଥିଲେ। ଓଡ଼ିଶା ସମେତ ରାଜସ୍ଥାନ, ଚେନ୍ନାଇ, ହିମାଚଳ ପ୍ରଦେଶ, ମଧ୍ୟପ୍ରଦେଶ ଓ ବିହାରର ଶିଳ୍ପୀମାନେ ଭାରତୀୟ ପାରମ୍ପରିକ ହସ୍ତଶିଳ୍ପ ଓ ଭାସ୍କର୍ଯ୍ୟ କଳାର ବିଭିନ୍ନ ନମୁନା ପ୍ରଦର୍ଶନ କରିଥିଲେ।
ସୁଶାନ୍ତ ଦାସ ମେଳାରେ ଓଡ଼ିଶାର ପଥର ଖୋଦେଇ ପରମ୍ପରାର ବିଶେଷତାକୁ ନିଜ କଳାକୃତି ମାଧ୍ୟମରେ ଉପସ୍ଥାପନ କରିଥିଲେ। ବିଭିନ୍ନ ପଥରରେ ଅତ୍ୟନ୍ତ ସୂକ୍ଷ୍ମ ଭାବରେ ଖୋଦେଇ କରାଯାଇଥିବା ଭାସ୍କର୍ଯ୍ୟ, ପାରମ୍ପରିକ ମୋଟିଫ୍ ଓ ଓଡ଼ିଶାର କଳା ଓ ସଂସ୍କୃତିର ଛାପ ଥିବା କଳାକୃତି ମେଳାକୁ ଆସିଥିବା ଦର୍ଶକଙ୍କ ଦୃଷ୍ଟି ଆକର୍ଷଣ କରିଥିଲା। ଓଡ଼ିଶାର ମନ୍ଦିର ଭାସ୍କର୍ଯ୍ୟ ପରମ୍ପରା, ପଥର ଉପରେ ସୂକ୍ଷ୍ମ ଖୋଦେଇ ଏବଂ ପିଢ଼ି ପରେ ପିଢ଼ି ଚାଲିଆସୁଥିବା ହସ୍ତଶିଳ୍ପ କୌଶଳର ଏକ ଝଲକ ତାଙ୍କ କଳାକୃତିରେ ଦେଖିବାକୁ ମିଳିଥିଲା।
ମେଳା ସମୟରେ ଗ୍ରୀସରେ ଅବସ୍ଥାପିତ ଭାରତୀୟ ରାଷ୍ଟ୍ରଦୂତ ରବିଶଙ୍କର ମେଳା ପରିଦର୍ଶନ କରିଥିଲେ। ଭାରତୀୟ ହସ୍ତଶିଳ୍ପ ପାଇଁ ଉଦ୍ଦିଷ୍ଟ ପ୍ରଦର୍ଶନୀ ସ୍ଥଳ ପରିଦର୍ଶନ କରିବା ସମୟରେ ସେ ବିଭିନ୍ନ ଶିଳ୍ପୀଙ୍କ କଳାକୃତି ଦେଖିଥିଲେ। ଏହି ଅବସରରେ ଜାତୀୟ ପୁରସ୍କାରପ୍ରାପ୍ତ ଓଡ଼ିଆ ପଥରଶିଳ୍ପୀ ସୁଶାନ୍ତ ଦାସଙ୍କ ପଥର ଖୋଦେଇ କଳାକୃତି ଦେଖି ସେ ପ୍ରଶଂସା କରିଥିବା ଜଣାପଡ଼ିଛି। ସୁଶାନ୍ତଙ୍କ ହାତରେ ପଥର ଯେପରି ଜୀବନ୍ତ ରୂପ ପାଉଛି, ତାହା ଭାରତୀୟ ପାରମ୍ପରିକ କଳାର ସୂକ୍ଷ୍ମତା ଓ ଶିଳ୍ପୀଙ୍କ ଦକ୍ଷତାକୁ ପ୍ରକାଶ କରୁଛି।
ଯାଜପୁର ଜିଲ୍ଲାର ବଡ଼ଚଣା ବ୍ଲକ ପଲାଇ ଗ୍ରାମର ସୁଶାନ୍ତ ଦାସ ଦୀର୍ଘ ବର୍ଷ ଧରି ପଥର ଖୋଦେଇ ଓ ଭାସ୍କର୍ଯ୍ୟ କଳା ସହ ଜଡ଼ିତ। ପଥରକୁ ନିଜର କ୍ୟାନଭାସ୍ କରି ବିଭିନ୍ନ ଆକୃତି ଓ ଭାସ୍କର୍ଯ୍ୟ ତିଆରି କରିବାରେ ସେ ପାରଦର୍ଶିତା ହାସଲ କରିଛନ୍ତି। ତାଙ୍କ କଳାକୃତିରେ ଓଡ଼ିଶାର ପାରମ୍ପରିକ ଭାସ୍କର୍ଯ୍ୟ ଶୈଳୀ ସହିତ ଆଧୁନିକ ଚିନ୍ତାଧାରାର ସମନ୍ୱୟ ଦେଖିବାକୁ ମିଳେ। ନିଜ ଗାଁ ଓ ଜିଲ୍ଲାର ସୀମା ଅତିକ୍ରମ କରି ତାଙ୍କ କଳାକୃତି ଏବେ ଜାତୀୟ ଓ ଅନ୍ତର୍ଜାତୀୟ ମଞ୍ଚରେ ପରିଚିତ ହେଉଛି।
ଜାତୀୟ ପୁରସ୍କାର ପାଇବା ପରେ ମଧ୍ୟ ସୁଶାନ୍ତ ପଥର ଖୋଦେଇ କଳାକୁ ନିଜ ଜୀବନର ଅଂଶ କରି ରଖିଛନ୍ତି। ପାରମ୍ପରିକ ଶିଳ୍ପକୁ ଆଗାମୀ ପିଢ଼ି ପାଖରେ ପହଞ୍ଚାଇବା ଏବଂ ଓଡ଼ିଶାର ପଥର ଭାସ୍କର୍ଯ୍ୟକୁ ବିଶ୍ୱ ବଜାରରେ ଅଧିକ ପରିଚିତ କରାଇବା ତାଙ୍କର ଲକ୍ଷ୍ୟ ବୋଲି କୁହାଯାଉଛି। ଗ୍ରୀସର ଏହି ପ୍ରଦର୍ଶନୀ ତାଙ୍କ ପାଇଁ କେବଳ ନିଜ କଳା ପ୍ରଦର୍ଶନ କରିବାର ଅବସର ନଥିଲା, ବରଂ ଓଡ଼ିଶାର ପାରମ୍ପରିକ ପଥର ଶିଳ୍ପକୁ ବିଶ୍ୱର ଶିଳ୍ପପ୍ରେମୀଙ୍କ ନିକଟରେ ପହଞ୍ଚାଇବାର ଏକ ମଞ୍ଚ ଥିଲା।
ଭାରତର ବିଭିନ୍ନ ରାଜ୍ୟରୁ ଯୋଗଦେଇଥିବା ଶିଳ୍ପୀମାନେ ନିଜ ନିଜ ଅଞ୍ଚଳର ପାରମ୍ପରିକ କଳା ଓ ହସ୍ତଶିଳ୍ପକୁ ପ୍ରଦର୍ଶନ କରିଥିବାରୁ ମେଳାରେ ଭାରତର ବିବିଧ ସାଂସ୍କୃତିକ ଐତିହ୍ୟର ଏକ ସମଗ୍ର ଚିତ୍ର ଦେଖିବାକୁ ମିଳିଥିଲା। ଓଡ଼ିଶାର ପକ୍ଷରୁ ସୁଶାନ୍ତଙ୍କ ଯୋଗଦାନ ଏହି ମଞ୍ଚରେ ରାଜ୍ୟର ପଥର ଭାସ୍କର୍ଯ୍ୟର ସ୍ୱତନ୍ତ୍ର ପରିଚୟକୁ ଆହୁରି ମଜବୁତ କରିଥିବା କୁହାଯାଉଛି।
ଥେସାଲୋନିକ ଆନ୍ତର୍ଜାତୀୟ ହସ୍ତଶିଳ୍ପ ମେଳାରେ ଭାରତୀୟ ଶିଳ୍ପୀଙ୍କ ଅଂଶଗ୍ରହଣ ଦେଶର ପାରମ୍ପରିକ ହସ୍ତଶିଳ୍ପ ପାଇଁ ଏକ ବଡ଼ ବଜାର ସୁଯୋଗ ସୃଷ୍ଟି କରିବା ସହିତ ଶିଳ୍ପୀମାନଙ୍କୁ ଅନ୍ତର୍ଜାତୀୟ ଗ୍ରାହକ, କଳାପ୍ରେମୀ ଓ ବ୍ୟବସାୟିକ ପ୍ରତିନିଧିଙ୍କ ସହ ସମ୍ପର୍କ ସ୍ଥାପନର ସୁଯୋଗ ଦେଇଛି। ଏପରି ମଞ୍ଚ ମାଧ୍ୟମରେ ଓଡ଼ିଶାର ପଥର ଖୋଦେଇ, ତାଳପତ୍ର ଖୋଦେଇ, ପଟ୍ଟଚିତ୍ର ଓ ଅନ୍ୟାନ୍ୟ ପାରମ୍ପରିକ କଳାକୁ ବିଶ୍ୱ ବଜାର ସହ ଯୋଡ଼ିବାର ଅବସର ମଧ୍ୟ ବଢ଼ିପାରିବ।
ସୁଶାନ୍ତଙ୍କ ଗ୍ରୀସ ଯାତ୍ରା ଯାଜପୁର ପାଇଁ ମଧ୍ୟ ଗୌରବର ବିଷୟ ପାଲଟିଛି। ବଡ଼ଚଣାର ଏକ ଛୋଟ ଗାଁରୁ ଆରମ୍ଭ କରି ଜାତୀୟ ପୁରସ୍କାର ହାସଲ କରିବା ଏବଂ ପରେ ଅନ୍ତର୍ଜାତୀୟ ହସ୍ତଶିଳ୍ପ ମେଳାରେ ନିଜ କଳାକୃତି ପ୍ରଦର୍ଶନ କରିବା ତାଙ୍କ ଦୀର୍ଘ ଶିଳ୍ପଯାତ୍ରାର ଏକ ନୂଆ ଅଧ୍ୟାୟ। ତାଙ୍କ ଏହି ସଫଳତା ଗ୍ରାମାଞ୍ଚଳରେ ଲୁଚି ରହିଥିବା ପ୍ରତିଭାକୁ ଅନ୍ତର୍ଜାତୀୟ ମଞ୍ଚ ମିଳିଲେ ସେମାନେ କିପରି ନିଜ ଅଞ୍ଚଳ ଓ ରାଜ୍ୟର ନାମକୁ ଆହୁରି ଉଜ୍ଜ୍ୱଳ କରିପାରନ୍ତି, ତାହାର ଏକ ଉଦାହରଣ ହୋଇଛି।
ସୁଶାନ୍ତଙ୍କ ଏହି ଅନ୍ତର୍ଜାତୀୟ ଅଂଶଗ୍ରହଣ ଓଡ଼ିଶାର ପଥର ଭାସ୍କର୍ଯ୍ୟ କଳା ପାଇଁ ଏକ ନୂଆ ସମ୍ଭାବନାର ଦ୍ୱାର ଖୋଲିଛି। ପାରମ୍ପରିକ କଳାକୁ ସଂରକ୍ଷଣ କରିବା ସହିତ ତାହାକୁ ଆଧୁନିକ ବଜାର ଓ ବିଶ୍ୱ ଦର୍ଶକଙ୍କ ନିକଟରେ ପହଞ୍ଚାଇବା ପାଇଁ ଏପରି ପ୍ରୟାସ ଆଗାମୀ ଦିନରେ ଅନ୍ୟ ଶିଳ୍ପୀଙ୍କ ପାଇଁ ମଧ୍ୟ ପ୍ରେରଣା ହୋଇପାରେ। ପଲାଇ ଗ୍ରାମରୁ ଗ୍ରୀସର ଥେସାଲୋନିକ ପର୍ଯ୍ୟନ୍ତ ସୁଶାନ୍ତଙ୍କ ଏହି ଯାତ୍ରା ଓଡ଼ିଶାର ମାଟି, ପଥର ଓ ପାରମ୍ପରିକ କଳାର ଏକ ଅନ୍ତର୍ଜାତୀୟ ଯାତ୍ରାର କାହାଣୀକୁ ଆହୁରି ସମୃଦ୍ଧ କରିଛି।