ଦଶହରାର ମହାନ ବାର୍ତ୍ତା: ଅସତ୍ୟ ଉପରେ ସତ୍ୟ ଓ ଅନ୍ୟାୟ ଉପରେ ନ୍ୟାୟର ବିଜୟ ।
ଡଃ ସତ୍ୟଜିତ ନାଏକ, ଆଇପିଏସ୍
ଆଇଜିପି, ସେଣ୍ଟ୍ରାଲ ରେଞ୍ଜ, କଟକ
ଦଶହରା ଭାରତୀୟ ସଂସ୍କୃତି, ଆଧ୍ୟାତ୍ମିକ ଚେତନା ଓ ନୈତିକ ମୂଲ୍ୟବୋଧର ଏକ ଅନନ୍ୟ ପ୍ରତୀକ। ଏହି ପବିତ୍ର ପର୍ବଆମକୁ ସ୍ମରଣ କରାଇଦିଏ ଯେ, ଜୀବନରେ ଯେତେ ବାଧାବିଘ୍ନ ଆସିଲେ ମଧ୍ୟ ସତ୍ୟ, ନ୍ୟାୟ ଓ ଧର୍ମର ପଥରେ ଅଟଳରହିବା ହିଁ ମଣିଷର ପ୍ରକୃତ ଶକ୍ତି। ପ୍ରଭୁ ଶ୍ରୀରାମଙ୍କ ଦ୍ୱାରା ରାବଣର ବଧ ଏବଂ ମା’ ଦୁର୍ଗାଙ୍କ ଦ୍ୱାରା ମହିଷାସୁରର ସଂହାରଅନ୍ୟାୟ ଉପରେ ନ୍ୟାୟର ବିଜୟକୁ ପ୍ରତିପାଦିତ କରେ। ରାବଣ ଅପାର ଜ୍ଞାନ, ଶକ୍ତି ଓ ସାମର୍ଥ୍ୟର ଅଧିକାରୀ ହୋଇଥିଲେମଧ୍ୟ ତା’ର ଅହଂକାର ଓ ଅନ୍ୟାୟ ତାକୁ ବିନାଶ ଆଡ଼କୁ ଟାଣିନେଇଥିଲା। ଏଥିରୁ ଆମେ ଶିକ୍ଷା ପାଉ ଯେ, ଜ୍ଞାନ ସହିତବିବେକ, ଶକ୍ତି ସହିତ ସଂଯମ ଏବଂ କ୍ଷମତା ସହିତ ଦାୟିତ୍ୱବୋଧ ରହିବା ଅତ୍ୟନ୍ତ ଆବଶ୍ୟକ। ଦଶହରାର ପ୍ରକୃତ ଅର୍ଥକେବଳ ରାବଣ ପୋଡ଼ିରେ ସୀମିତ ନୁହେଁ; ଏହା ନିଜ ମନରେ ଥିବା ଅହଂକାର, ଲୋଭ, ଈର୍ଷା, ଘୃଣା ଓ ଅସତ୍ ପ୍ରବୃତ୍ତିକୁଦୂର କରିବାର ଏକ ଆତ୍ମିକ ସଂକଳ୍ପ। ଯେତେବେଳେ ଆମେ ନିଜ ଦୁର୍ବଳତାକୁ ଚିହ୍ନଟ କରି ସେଗୁଡ଼ିକୁ ସୁଧାରିବାର ପ୍ରୟାସକରୁ, ସେତେବେଳେ ଦଶହରାର ଆଦର୍ଶ ଆମ ଜୀବନରେ ପ୍ରକୃତ ରୂପ ନେଇଥାଏ।
ଆଜିର ପରିବର୍ତ୍ତନଶୀଳ ସମାଜରେ ଦଶହରାର ଶିକ୍ଷା ଆହୁରି ଅଧିକ ପ୍ରାସଙ୍ଗିକ ହୋଇପଡ଼ିଛି। ଦୁର୍ନୀତି, ହିଂସା, ନାରୀଙ୍କପ୍ରତି ଅସମ୍ମାନ, ଶିଶୁଙ୍କ ଉପରେ ଅତ୍ୟାଚାର, ନିଶାସେବନ, ସାଇବର ଅପରାଧ ଓ ସାମାଜିକ ଅସହିଷ୍ଣୁତା ଭଳି ସମସ୍ୟାରମୁକାବିଲା ପାଇଁ କେବଳ ଆଇନର ପ୍ରୟୋଗ ଯଥେଷ୍ଟ ନୁହେଁ; ଏଥିପାଇଁ ନୈତିକ ସଚେତନତା ଓ ସାମୂହିକ ଦାୟିତ୍ୱବୋଧମଧ୍ୟ ଆବଶ୍ୟକ। ଜଣେ ଦାୟିତ୍ୱବାନ ନାଗରିକ ଭାବେ ଆମେ ଅନ୍ୟାୟକୁ ପ୍ରଶ୍ରୟ ନଦେବା, ଅସହାୟଙ୍କ ପାଖରେ ଠିଆହେବା ଏବଂ ସତ୍ୟକୁ ସମର୍ଥନ କରିବା ଶିଖିବା ଉଚିତ। ନାରୀଙ୍କ ସମ୍ମାନ ଓ ସୁରକ୍ଷା, ଶିଶୁଙ୍କ ଉଜ୍ଜ୍ୱଳ ଭବିଷ୍ୟତ, ବୃଦ୍ଧବୃଦ୍ଧାଙ୍କପ୍ରତି ସମ୍ବେଦନଶୀଳତା ଏବଂ ଦୁର୍ବଳ ବର୍ଗଙ୍କ ଅଧିକାରର ସୁରକ୍ଷା ଏକ ସଭ୍ୟ ସମାଜର ପରିଚୟ। ବିଶେଷକରି ଯୁବପିଢ଼ିନିଜ ଶକ୍ତିକୁ ସୃଜନଶୀଳ କାର୍ଯ୍ୟ, ଶିକ୍ଷା, ସାମାଜିକ ସେବା ଓ ରାଷ୍ଟ୍ର ନିର୍ମାଣରେ ବିନିଯୋଗ କରିବା ଆବଶ୍ୟକ। ଡିଜିଟାଲଯୁଗରେ ଅପ୍ରମାଣିତ ଖବର, ଗୁଜବ ଓ ଉତ୍ତେଜନାମୂଳକ ବାର୍ତ୍ତା ପ୍ରସାରରୁ ଦୂରେଇ ରହିବା ମଧ୍ୟ ଆମର ନୈତିକ କର୍ତ୍ତବ୍ୟ।ଆମର ଗୋଟିଏ ଦାୟିତ୍ୱପୂର୍ଣ୍ଣ ପଦକ୍ଷେପ ସମାଜରେ ଶାନ୍ତି ସ୍ଥାପନ କରିପାରେ, ଆଉ ଗୋଟିଏ ଅବିବେକୀ କାର୍ଯ୍ୟ ଅଶାନ୍ତିସୃଷ୍ଟି କରିପାରେ। ତେଣୁ ଦଶହରା ଆମକୁ ଚିନ୍ତା, ବାଣୀ ଓ କାର୍ଯ୍ୟରେ ସଂଯମ ରକ୍ଷା କରିବାର ପ୍ରେରଣା ଦେଉଛି।
ପୁଲିସ ସେବାର ମୂଳ ଉଦ୍ଦେଶ୍ୟ ହେଉଛି ଜନସାଧାରଣଙ୍କ ସୁରକ୍ଷା, ଆଇନଶୃଙ୍ଖଳାର ସୁରକ୍ଷା ଏବଂ ନ୍ୟାୟ ପ୍ରତିଷ୍ଠା। ଜଣେପୁଲିସ ଅଧିକାରୀ ଭାବେ ମୁଁ ବିଶ୍ୱାସ କରେ ଯେ, ଉତ୍ତମ ପୁଲିସିଂ କେବଳ ଅପରାଧୀଙ୍କ ବିରୋଧରେ କାର୍ଯ୍ୟାନୁଷ୍ଠାନରେସୀମିତ ନୁହେଁ; ଏହା ଅପରାଧ ନିବାରଣ, ଜନସଚେତନତା, ଲୋକଙ୍କ ସମସ୍ୟା ପ୍ରତି ସମ୍ବେଦନଶୀଳତା ଓ ଜନବିଶ୍ୱାସଗଠନ ସହିତ ଗଭୀର ଭାବେ ଜଡ଼ିତ। ପୁଲିସ ଓ ଜନସାଧାରଣଙ୍କ ମଧ୍ୟରେ ପାରସ୍ପରିକ ବିଶ୍ୱାସ ଦୃଢ଼ ହେଲେ ଅପରାଧନିୟନ୍ତ୍ରଣ ଓ ସାମାଜିକ ଶାନ୍ତି ପ୍ରତିଷ୍ଠା ଅଧିକ ସହଜ ହୋଇଥାଏ। ପର୍ବପର୍ବାଣି ସମୟରେ ଏହି ଦାୟିତ୍ୱ ଆହୁରି ବଢ଼ିଯାଏ।ଦଶହରା ଓ ବିଜୟାଦଶମୀ ପାଳନ ସମୟରେ ଶାନ୍ତି, ଶୃଙ୍ଖଳା ଓ ଭାଇଚାରା ବଜାୟ ରଖିବା ପାଇଁ ପ୍ରତ୍ୟେକ ନାଗରିକଙ୍କସହଯୋଗ ଆବଶ୍ୟକ। ମଦ୍ୟପାନ କରି ଗାଡ଼ି ଚଳାଇବା, ବିପଜ୍ଜନକ କାର୍ଯ୍ୟ କରିବା, ଗୁଜବ ପ୍ରଚାର କରିବା ଓ ସାମାଜିକସଦ୍ଭାବ ନଷ୍ଟ କରୁଥିବା ଆଚରଣରୁ ଦୂରେଇ ରହିବା ଉଚିତ। ଆଇନ ପ୍ରତି ସମ୍ମାନ, ଅନ୍ୟ ଧର୍ମ ଓ ସମ୍ପ୍ରଦାୟ ପ୍ରତି ସହିଷ୍ଣୁତାଏବଂ ମାନବିକ ମୂଲ୍ୟବୋଧର ସୁରକ୍ଷା ଆମ ସମସ୍ତଙ୍କ ସାମୂହିକ ଦାୟିତ୍ୱ। ଲୋକଙ୍କ ସହଯୋଗରେ ହିଁ ଏକ ସୁରକ୍ଷିତ, ଶାନ୍ତିପୂର୍ଣ୍ଣ ଓ ବିଶ୍ୱାସଯୋଗ୍ୟ ସମାଜ ଗଢ଼ି ତୋଳାଯାଇପାରିବ।
ଏହି ପବିତ୍ର ଦଶହରା ଅବସରରେ ଆସନ୍ତୁ, ଆମେ ସମସ୍ତେ ନିଜ ଜୀବନରେ ସତ୍ୟ, ନିଷ୍ଠା, ନମ୍ରତା, ସେବା ଓମାନବିକତାକୁ ଅଧିକ ଗୁରୁତ୍ୱ ଦେବା। ଆମେ ଯଦି ଅନ୍ୟର ଦୁଃଖକୁ ବୁଝିପାରିବା, ଅସହାୟଙ୍କୁ ସାହାଯ୍ୟ କରିପାରିବା, ଅନ୍ୟାୟ ବିରୋଧରେ ଠିଆ ହୋଇପାରିବା ଏବଂ ନିଜ କର୍ତ୍ତବ୍ୟକୁ ସଚ୍ଚୋଟତାର ସହ ପାଳନ କରିପାରିବା, ତେବେ ଆମରଉତ୍ସବ ପାଳନ ପ୍ରକୃତ ଅର୍ଥରେ ସାର୍ଥକ ହେବ। ଦଶହରା ଆମକୁ ଏହି ବିଶ୍ୱାସ ଦିଏ ଯେ, ଅନ୍ଧକାର ଯେତେ ଗଭୀର ହେଉନାକାହିଁକି, ଆଶାର ଆଲୋକକୁ ନିର୍ବାପିତ କରାଯାଇପାରିବ ନାହିଁ; ଅନ୍ୟାୟ ଯେତେ ଶକ୍ତିଶାଳୀ ଦେଖାଯାଉନା କାହିଁକି, ସତ୍ୟର ଶକ୍ତିକୁ ଦୀର୍ଘ ସମୟ ପାଇଁ ଦମନ କରାଯାଇପାରିବ ନାହିଁ। ରାବଣ ପୋଡ଼ି ଆମକୁ କେବଳ ଏକ ପ୍ରତୀକାତ୍ମକବିଜୟର ଦୃଶ୍ୟ ନଦେଉ; ଏହା ଆମ ମନରେ ଥିବା ଅସତ୍ ପ୍ରବୃତ୍ତିକୁ ତ୍ୟାଗ କରିବାର ସଂକଳ୍ପକୁ ଦୃଢ଼ କରୁ। ମା’ ଦୁର୍ଗା ଓପ୍ରଭୁ ଶ୍ରୀରାମଙ୍କ ଆଶୀର୍ବାଦରେ ପ୍ରତ୍ୟେକ ପରିବାରରେ ସୁଖ, ଶାନ୍ତି ଓ ସମୃଦ୍ଧି ଭରିଯାଉ; ସମାଜରେ ଭାଇଚାରା, ସହଯୋଗ ଓ ସଦ୍ଭାବ ବୃଦ୍ଧି ପାଉ। ନିଜ ଭିତରେ ଥିବା ଅଶୁଭକୁ ପରାସ୍ତ କରିବା, ଅନ୍ୟାୟ ବିରୋଧରେ ସ୍ୱର ଉଠାଇବାଏବଂ ସମାଜର ମଙ୍ଗଳ ପାଇଁ କାମ କରିବା ହିଁ ଦଶହରାର ପ୍ରକୃତ ବିଜୟ ଓ ମାନବ ଜୀବନର ସର୍ବଶ୍ରେଷ୍ଠ ସାର୍ଥକତା।