ଶକ୍ତି ସମ୍ମିଳନୀ ୨୦୨୬ରେ ଲିଙ୍ଗ-ସମ୍ବେଦନଶୀଳ ସହରୀ ଯାତାୟାତକୁ ଗୁରୁତ୍ୱ ।

ଭୁବନେଶ୍ୱର,୦୨/୦୯(ପିପିଟି):“ଯେତେବେଳେ ମହିଳାମାନେ ଆଗକୁ ବଢ଼ନ୍ତି, ସହର ବି ଆଗକୁ ବଢ଼େ।” ଏହି ଦୃଢ଼ ବାର୍ତ୍ତା ସହିତ ଗୃହନିର୍ମାଣ ଓ ନଗର ଉନ୍ନୟନ ବିଭାଗର ଅତିରିକ୍ତ ମୁଖ୍ୟ ଶାସନ ସଚିବ ଉଷା ପାଢ଼ୀ ଓଡ଼ିଶାର ସହରୀ ପରିବହନ ବ୍ୟବସ୍ଥାରେ ମହିଳାଙ୍କ ସୁରକ୍ଷା, ସୁଗମତା ଓ ସକ୍ରିୟ ଅଂଶଗ୍ରହଣକୁ ପ୍ରାଥମିକତା ଦେବା ଉପରେ ଗୁରୁତ୍ୱ ଦେଇଛନ୍ତି ।

ଭୁବନେଶ୍ୱରର ମେଫେୟାରରେ ଆୟୋଜିତ ‘ଶକ୍ତି ସମ୍ମିଳନୀ ୨୦୨୬ : ରାଜ୍ୟ ମହିଳା ଓ ଶିଶୁ ବିକାଶ ନେତୃତ୍ୱ କନକ୍ଲେଭ’ ରେ “ସହରୀ ଗମନାଗମନରେ ଲିଙ୍ଗଗତ ମୁଖ୍ୟଧାରା ପାଇଁ ଓଡ଼ିଶାର ପଦକ୍ଷେପ” ବିଷୟରେ ବକ୍ତବ୍ୟ ରଖି ଶ୍ରୀମତୀ ପାଢ଼ୀ କହିଛନ୍ତି ଯେ, ସହରୀ ପରିବହନର ଯୋଜନା, ଡିଜାଇନ୍ ଓ ସେବା ପ୍ରଦାନର ପ୍ରତ୍ୟେକ ସ୍ତରରେ ମହିଳାଙ୍କ ଆବଶ୍ୟକତା ଓ ଅଭିଜ୍ଞତାକୁ କେନ୍ଦ୍ରରେ ରଖିବା ଆବଶ୍ୟକ ।

ସେ କହିଛନ୍ତି ଯେ, ଗମନାଗମନ କେବଳ ଗୋଟିଏ ସ୍ଥାନରୁ ଅନ୍ୟ ସ୍ଥାନକୁ ପହଞ୍ଚିବାର ବିଷୟ ନୁହେଁ; ଏହା ସୁଯୋଗ ଓ ସଶକ୍ତୀକରଣ ସହିତ ସିଧାସଳଖ ଜଡ଼ିତ । ମହିଳାମାନଙ୍କ ପାଇଁ ସୁରକ୍ଷିତ, ନିର୍ଭରଯୋଗ୍ୟ ଓ ସୁଗମ ପରିବହନ ସେମାନଙ୍କ ଶିକ୍ଷା, ନିଯୁକ୍ତି, ଉଦ୍ୟୋଗ, ସ୍ୱାସ୍ଥ୍ୟସେବା ଓ ସାମାଜିକ ସୁଯୋଗ ପାଇବାର କ୍ଷମତାକୁ ସିଧାସଳଖ ପ୍ରଭାବିତ କରେ । “ଯେଉଁ ସହରରେ ଅଧା ଜନସଂଖ୍ୟା ଚଳପ୍ରଚଳ କରିବା ସମୟରେ ନିଜକୁ ସୁରକ୍ଷିତ ଓ ଆତ୍ମବିଶ୍ୱାସୀ ମନେ କରନ୍ତି ନାହିଁ, ସେହି ସହର ପ୍ରକୃତରେ ସମାବେଶୀ ହୋଇପାରିବ ନାହିଁ,” ବୋଲି ସେ କହିଛନ୍ତି ।

ଶ୍ରୀମତୀ ପାଢ଼ୀ କହିଛନ୍ତି ଯେ, ସହରୀ ଗମନାଗମନରେ ଲିଙ୍ଗଗତ ମୁଖ୍ୟଧାରା କେବଳ ନୀତି ଓ ଦସ୍ତାବିଜରେ ସୀମିତ ନ ରହି ଯୋଜନା ପ୍ରସ୍ତୁତିଠାରୁ ଆରମ୍ଭ କରି ଭିତ୍ତିଭୂମି ନିର୍ମାଣ, କାର୍ଯ୍ୟକାରିତା ଓ ସେବା ପ୍ରଦାନ ପର୍ଯ୍ୟନ୍ତ ପ୍ରତ୍ୟେକ ସ୍ତରରେ ପ୍ରତିଫଳିତ ହେବା ଦରକାର । ସୁରକ୍ଷିତ ଓ ସୁଗମ ଜନପରିବହନ, ପଥଚାରୀ-ଅନୁକୂଳ ଭିତ୍ତିଭୂମି, ପର୍ଯ୍ୟାପ୍ତ ଆଲୋକୀକରଣ, ସୁରକ୍ଷିତ ସର୍ବସାଧାରଣ ସ୍ଥାନ, ସହଜ ଶେଷ-ମାଇଲ୍ ସଂଯୋଗ ଏବଂ ଉତ୍ତରଦାୟୀ ପରିବହନ ସେବା ଏକ ମହିଳା-ଅନୁକୂଳ ସହରର ଅତ୍ୟାବଶ୍ୟକ ଅଙ୍ଗ ବୋଲି ସେ ଉଲ୍ଲେଖ କରିଛନ୍ତି ।

ଅଧିବେଶନରେ ଏକ ପ୍ରେରଣାଦାୟୀ ଉଦାହରଣ ଦେଇ ଶ୍ରୀମତୀ ପାଢ଼ୀ ତାଙ୍କ ମହିଳା ଡ୍ରାଇଭରଙ୍କୁ ଉପସ୍ଥିତ ଦର୍ଶକଙ୍କ ସହ ପରିଚିତ କରାଇଥିଲେ । ପାରମ୍ପରିକ ଭାବେ ପୁରୁଷ-ପ୍ରଧାନ ବୋଲି ବିବେଚିତ ହେଉଥିବା ଏକ କ୍ଷେତ୍ରରେ ଜଣେ ମହିଳାଙ୍କ ସଫଳ ଅଂଶଗ୍ରହଣ ରୂଢ଼ିବାଦୀ ଧାରଣାକୁ ଭାଙ୍ଗିବା ସହିତ ଅନ୍ୟ ମହିଳାମାନଙ୍କ ପାଇଁ ମଧ୍ୟ ନୂଆ ସୁଯୋଗର ଦ୍ୱାର ଖୋଲିଥାଏ ବୋଲି ସେ ଦର୍ଶାଇଥିଲେ ।

“ଲିଙ୍ଗଗତ ମୁଖ୍ୟଧାରା କେବଳ ନୀତି ଏବଂ ଦସ୍ତାବିଜ ମଧ୍ୟରେ ସୀମିତ ରହିପାରିବ ନାହିଁ । ଏହା ଆମ ଦୈନନ୍ଦିନ ଜୀବନରେ ଏବଂ ସାର୍ବଜନୀନ ସେବା ଯୋଗାଉଥିବା ଲୋକଙ୍କ କାର୍ଯ୍ୟରେ ଦୃଶ୍ୟମାନ ହେବା ଉଚିତ,” ବୋଲି ଶ୍ରୀମତୀ ପାଢ଼ୀ କହିଛନ୍ତି । ସେ ଆହୁରି କହିଛନ୍ତି ଯେ, ଡ୍ରାଇଭର, ପରିବହନ କର୍ମଚାରୀ, ଯୋଜନାକାରୀ, ପ୍ରଯୁକ୍ତିବିଦ୍ୟା ବିଶେଷଜ୍ଞ ଓ ସେବା ପ୍ରଦାନକାରୀ ଭାବେ ମହିଳାଙ୍କ ଅଧିକ ପ୍ରତିନିଧିତ୍ୱ ସମଗ୍ର ପରିବହନ ବ୍ୟବସ୍ଥାକୁ ଅଧିକ ସମାବେଶୀ, ଉତ୍ତରଦାୟୀ ଓ ଜନକେନ୍ଦ୍ରିକ କରିପାରିବ ।

ମହିଳାମାନଙ୍କୁ କେବଳ ପରିବହନ ବ୍ୟବସ୍ଥାର ହିତାଧିକାରୀ ଭାବେ ନଦେଖି, ସେମାନଙ୍କୁ ଏହାର ସକ୍ରିୟ ଅଂଶୀଦାର ଓ ନିଷ୍ପତ୍ତି ନିର୍ମାଣ ପ୍ରକ୍ରିୟାର ଅଂଶ କରିବା ଆବଶ୍ୟକ ବୋଲି ସେ ମତ ଦେଇଛନ୍ତି । ପରିବହନ କର୍ମକ୍ଷେତ୍ରରେ ମହିଳାଙ୍କ ପ୍ରତିନିଧିତ୍ୱ ବୃଦ୍ଧି ପାଇଲେ ସେବା ଅଧିକ ଉତ୍ତରଦାୟୀ ହେବା ସହିତ ମହିଳା ଯାତ୍ରୀଙ୍କ ମଧ୍ୟରେ ସୁରକ୍ଷା ଓ ଆତ୍ମବିଶ୍ୱାସର ଭାବନା ମଧ୍ୟ ସୁଦୃଢ଼ ହେବ ।

ସହରୀ ଭିତ୍ତିଭୂମି ଓ ପରିବହନ ବ୍ୟବସ୍ଥାର ପରିକଳ୍ପନା ସମୟରେ ମହିଳାଙ୍କ ଅଭିଜ୍ଞତା ଓ ମତାମତକୁ ଗୁରୁତ୍ୱ ଦେବା ଉପରେ ଜୋର ଦେଇ ଶ୍ରୀମତୀ ପାଢ଼ୀ କହିଛନ୍ତି, “ମହିଳାଙ୍କ ପାଇଁ ସହର ଗଢ଼ିବାର ସର୍ବୋତ୍ତମ ଉପାୟ ହେଉଛି ମହିଳାଙ୍କ କଥା ଶୁଣିବା ।” ଏଥିପାଇଁ ବ୍ୟାପକ ପରାମର୍ଶ, ପ୍ରମାଣ-ଭିତ୍ତିକ ଯୋଜନା ଏବଂ ସାର୍ବଜନୀନ ପରିବହନ ଓ ସର୍ବସାଧାରଣ ସ୍ଥାନ ବ୍ୟବହାର କରୁଥିବା ମହିଳାଙ୍କଠାରୁ ନିୟମିତ ମତାମତ ସଂଗ୍ରହର ଆବଶ୍ୟକତା ରହିଛି ।

ସେ ଦର୍ଶାଇଛନ୍ତି ଯେ, ଓଡ଼ିଶାର ଏହି ଆଭିମୁଖ୍ୟ ଏକ ବୃହତ୍ତର, ସମାବେଶୀ ଓ ଜନକେନ୍ଦ୍ରିକ ସହରୀ ବିକାଶ ପରିକଳ୍ପନାର ଅଂଶ । ଏହି ଆଭିମୁଖ୍ୟରେ ଭିତ୍ତିଭୂମି, ପ୍ରଯୁକ୍ତିବିଦ୍ୟା ଓ ସୁଶାସନକୁ ସମନ୍ୱିତ କରି ସହରଗୁଡ଼ିକୁ ଅଧିକ ନିରାପଦ, ସୁଗମ, ସମାବେଶୀ ଓ ବାସୋପଯୋଗୀ କରିବା ଉପରେ ଗୁରୁତ୍ୱ ଦିଆଯାଉଛି ।

ଶ୍ରୀମତୀ ପାଢ଼ୀଙ୍କ ବକ୍ତବ୍ୟ ଏକ ସ୍ପଷ୍ଟ ବାର୍ତ୍ତା ଦେଇଛି ଲିଙ୍ଗ-ସମ୍ବେଦନଶୀଳ ସହରୀ ଗମନାଗମନ କେବଳ ମହିଳାଙ୍କ ନିରାପଦ ଯାତ୍ରା ସୁନିଶ୍ଚିତ କରିବାର ବିଷୟ ନୁହେଁ; ଏହା ସହରର ଅର୍ଥନୈତିକ, ସାମାଜିକ ଓ ନାଗରିକ ଜୀବନରେ ମହିଳାମାନଙ୍କ ସମ୍ପୂର୍ଣ୍ଣ ଓ ସମାନ ଅଂଶଗ୍ରହଣ ପାଇଁ ଏକ ମୌଳିକ ଆବଶ୍ୟକତା । ମହିଳାଙ୍କ ଗତିଶୀଳତା ଯେତେ ଅଧିକ ସୁନିଶ୍ଚିତ ହେବ, ସହରର ବିକାଶ ସେତେ ଅଧିକ ସମାବେଶୀ ଓ ଗତିଶୀଳ ହେବ ।