ମାନବିକତା ହିଁ ମଣିଷର ସର୍ବଶ୍ରେଷ୍ଠ ପରିଚୟ ।

ଡ. ସତ୍ୟଜିତ ନାୟକ, ଆଇପିଏସ୍

ମାନବିକତା କେବଳ ଏକ ଶବ୍ଦ ନୁହେଁ; ଏହା ମଣିଷ ଜୀବନର ସବୁଠାରୁ ବଡ଼ ମୂଲ୍ୟବୋଧ। ଧନ, ପଦ, ପ୍ରତିଷ୍ଠା କିମ୍ବା କ୍ଷମତା ଜଣେ ମଣିଷକୁ ବଡ଼ କରିପାରେ, କିନ୍ତୁ ଅନ୍ୟର ଦୁଃଖ ବୁଝିବା ଏବଂ ଆବଶ୍ୟକ ସମୟରେ ସହାୟତାର ହାତ ବଢ଼ାଇବା ହିଁ ତାଙ୍କୁ ପ୍ରକୃତ ଅର୍ଥରେ ମଣିଷ କରିଥାଏ। ଆଜିର ଦ୍ରୁତ ପରିବର୍ତ୍ତନଶୀଳ ଜୀବନରେ ପ୍ରଯୁକ୍ତି ଆମକୁ ନିକଟତର କରିଛି, କିନ୍ତୁ ମଣିଷ ମନର ଦୂରତା ବେଳେବେଳେ ବଢ଼ିଯାଉଛି। ଏଭଳି ସମୟରେ ଜଣେ ଭୋକିଲାକୁ ଖାଦ୍ୟ ଦେବା, ଜଣେ ଅସହାୟଙ୍କୁ ସାହାଯ୍ୟ କରିବା, ଦୁଃଖୀ ମଣିଷର କଥା ଧୈର୍ଯ୍ୟର ସହ ଶୁଣିବା କିମ୍ବା ନିରାଶ ମନରେ ଆଶାର ଦୁଇଟି କଥା କହିବା ହିଁ ମାନବିକତାର ସରଳତମ ପ୍ରକାଶ। ଜଣେ ପୋଲିସ ଅଧିକାରୀ ଭାବେ ମୁଁ ଅନୁଭବ କରିଛି ଯେ ପ୍ରତ୍ୟେକ ମଣିଷ ପଛରେ ଗୋଟିଏ କାହାଣୀ ରହିଥାଏ। ଗୋଟିଏ ଅଭିଯୋଗ ପଛରେ ଥାଇପାରେ ଭୟ ଓ ନ୍ୟାୟ ପାଇଁ ଆକୁଳତା, ନିଖୋଜ ବ୍ୟକ୍ତିଙ୍କ ଖବର ପଛରେ ଥାଇପାରେ ଗୋଟିଏ ପରିବାରର ଅସହ୍ୟ ଚିନ୍ତା, ଆଉ ଭୁଲ ବାଟରେ ଯାଇଥିବା ଜଣେ ଯୁବକଙ୍କ ପଛରେ ଥାଇପାରେ ଅନେକ ଅପ୍ରକାଶିତ ପରିସ୍ଥିତି। ଆଇନ ନିଜ ଗତିରେ ଚାଲିବା ଆବଶ୍ୟକ, ଅପରାଧ ପ୍ରତି ଦୃଢ଼ତା ମଧ୍ୟ ଆବଶ୍ୟକ; କିନ୍ତୁ ଆଇନର ପ୍ରୟୋଗ ସହିତ ମାନବିକତା ଓ ସମ୍ମାନ ରହିବା ମଧ୍ୟ ସେତିକି ଜରୁରୀ। ନ୍ୟାୟ ସମାଜକୁ ସୁରକ୍ଷା ଦିଏ, ଆଉ ମାନବିକତା ଲୋକଙ୍କ ମନରେ ଆସ୍ଥା ଓ ବିଶ୍ୱାସ ସୃଷ୍ଟି କରେ। ଜନସେବାର ମୂଳ ଲକ୍ଷ୍ୟ ହେଉଛି ମଣିଷକୁ କେବଳ ସୁରକ୍ଷା ଦେବା ନୁହେଁ, ତାଙ୍କ ମର୍ଯ୍ୟାଦାକୁ ମଧ୍ୟ ସୁରକ୍ଷିତ ରଖିବା। ମାନବିକତାର ମୂଳଦୁଆ ପିଲାଦିନରୁ ଗଢ଼ି ଉଠେ। ପିଲାମାନେ ଆମେ କଣ କହୁଛୁ ତା’ଠାରୁ ଅଧିକ ଆମେ କଣ କରୁଛୁ ତାହା ଦେଖି ଶିଖନ୍ତି। ଘରେ ବୟସ୍କଙ୍କୁ ସମ୍ମାନ ଦେବା, ଶ୍ରମଜୀବୀଙ୍କ ପ୍ରତି ସମ୍ମାନ ଦେଖାଇବା, ଅସହାୟଙ୍କୁ ସାହାଯ୍ୟ କରିବା ଓ ପଡ଼ୋଶୀଙ୍କ ଦୁଃଖରେ ଠିଆ ହେବା ଭଳି ମୂଲ୍ୟବୋଧ ପିଲାମାନଙ୍କ ମନରେ ଗଭୀର ପ୍ରଭାବ ପକାଏ। ଶିକ୍ଷା କେବଳ ପରୀକ୍ଷାରେ ଭଲ ନମ୍ବର ପାଇବା ପାଇଁ ନୁହେଁ; ଭଲ ମଣିଷ ହେବା ପାଇଁ ମଧ୍ୟ ହେବା ଦରକାର। ଆଜିର ଡିଜିଟାଲ ଯୁଗରେ ପିଲା ଓ ଯୁବପିଢ଼ିଙ୍କୁ ପ୍ରଯୁକ୍ତିର ସଦୁପଯୋଗ ସହିତ ମାନବୀୟ ସମ୍ପର୍କର ମୂଲ୍ୟ ମଧ୍ୟ ବୁଝାଇବା ଆବଶ୍ୟକ। ଅନଲାଇନରେ ଗୋଟିଏ ଅସାବଧାନ ମନ୍ତବ୍ୟ ଯେପରି ଜଣେ ମଣିଷକୁ ଆଘାତ ଦେଇପାରେ, ସେହିପରି ଗୋଟିଏ ସକାରାତ୍ମକ ବାର୍ତ୍ତା କାହାରୋ ଜୀବନରେ ଆଶା ଆଣିପାରେ। ବିପଦ ସମୟରେ ମାନବିକତାର ପ୍ରକୃତ ଶକ୍ତି ପ୍ରକାଶ ପାଏ। ବନ୍ୟା, ବାତ୍ୟା, ଅଗ୍ନିକାଣ୍ଡ, ଦୁର୍ଘଟଣା କିମ୍ବା ଅନ୍ୟ କୌଣସି ସଙ୍କଟ ସମୟରେ ମଣିଷ ନିଜର ଭେଦଭାବ ଭୁଲି ଅନ୍ୟର ଜୀବନ ବଞ୍ଚାଇବାକୁ ଆଗେଇ ଆସେ। ପୋଲିସ, ଅଗ୍ନିଶମ ବାହିନୀ, ଡାକ୍ତର, ଉଦ୍ଧାରକାରୀ ଦଳ, ସ୍ୱେଚ୍ଛାସେବୀ ଓ ସାଧାରଣ ଲୋକଙ୍କ ସମିଳିତ ପ୍ରୟାସ ଅନେକ ଜୀବନକୁ ସୁରକ୍ଷା ଦେଇଥାଏ। କିନ୍ତୁ ମାନବିକତା କେବଳ ବିପଦ ସମୟରେ ପ୍ରଦର୍ଶନ କରିବାର ବିଷୟ ନୁହେଁ। ରକ୍ତଦାନ କରିବା, ବୃଦ୍ଧଙ୍କୁ ସହାୟତା କରିବା, ରାସ୍ତା ଦୁର୍ଘଟଣାରେ ଆହତଙ୍କୁ ସହଯୋଗ କରିବା, ଶ୍ରମଜୀବୀଙ୍କୁ ସମ୍ମାନ ଦେବା, ଅସହାୟ ପରିବାର ପାଖରେ ଠିଆ ହେବା ଏବଂ ଅନ୍ୟାୟ ବିରୋଧରେ ସ୍ୱର ଉଠାଇବା ମଧ୍ୟ ଦାୟିତ୍ୱଶୀଳ ନାଗରିକତାର ପରିଚୟ। ଆମ ସମାଜ ସେତେବେଳେ ଅଧିକ ଶକ୍ତିଶାଳୀ ହେବ, ଯେତେବେଳେ ମଣିଷ ମଣିଷ ପାଇଁ ଠିଆ ହେବାକୁ ନିଜର କର୍ତ୍ତବ୍ୟ ବୋଲି ଭାବିବ।

ଶେଷରେ, ମାନବିକତା କୌଣସି ବଡ଼ ଦର୍ଶନ ନୁହେଁ; ଏହା ଆମର ପ୍ରତିଦିନର ଛୋଟ ଛୋଟ ନିଷ୍ପତ୍ତିରେ ପ୍ରକାଶ ପାଏ। ରାଗ ବଦଳରେ ଧୈର୍ଯ୍ୟ, ଘୃଣା ବଦଳରେ ବୁଝାମଣା ଓ ଉଦାସୀନତା ବଦଳରେ ସହାନୁଭୂତି ବାଛିବା ହେଉଛି ମାନବିକତା। ଆମେ ପ୍ରତ୍ୟେକ ସମସ୍ୟାର ସମାଧାନ କରିପାରିବା ନାହିଁ, କିନ୍ତୁ କାହାରୋ ଦୁଃଖକୁ ଟିକିଏ ହାଲୁକା କରିପାରିବା। ଧନ, ପଦ ଓ ପ୍ରତିଷ୍ଠା ସମୟ ସହିତ ବଦଳିଯାଏ, କିନ୍ତୁ ଆମର ଏକ ଭଲ କଥା, ଏକ ସାହାଯ୍ୟର ହାତ ଓ ଏକ ମାନବିକ ବ୍ୟବହାର କାହାରୋ ମନରେ ବର୍ଷ ବର୍ଷ ଧରି ବଞ୍ଚି ରହିପାରେ। ଜୀବନର ପ୍ରକୃତ ସଫଳତା ଆମେ କେତେ ଉଚ୍ଚକୁ ଉଠିଲୁ ତାହାରେ ନୁହେଁ; ଆମ ପାଇଁ କେତେ ଲୋକ ସୁରକ୍ଷିତ, ସମ୍ମାନିତ ଓ ଆଶାବାଦୀ ଅନୁଭବ କଲେ, ତାହାରେ ରହିଛି। ମାନବିକତାର ଆରମ୍ଭ ଆମଠାରୁ ହିଁ ହେଉ।