ମା’ ଗଜଲକ୍ଷ୍ମୀ ପୂଜା: ସମୃଦ୍ଧି, ଶ୍ରଦ୍ଧା ଓ ସଂସ୍କୃତିର ଅନନ୍ୟ ମହାପର୍ବ ।
ଡଃ ସତ୍ୟଜିତ ନାୟକ, ଆଇଜିପି, ସେଣ୍ଟ୍ରାଲ ରେଞ୍ଜ, କଟକ
ଭାରତୀୟ ସଂସ୍କୃତି ଓ ଆଧ୍ୟାତ୍ମିକ ପରମ୍ପରାରେ ମା’ ଗଜଲକ୍ଷ୍ମୀ ପୂଜା କେବଳ ଏକ ଧାର୍ମିକ ଉତ୍ସବ ନୁହେଁ, ବରଂ ଏହା ମାନବ ଜୀବନରେ ସମୃଦ୍ଧି, ଶାନ୍ତି, ସୌଭାଗ୍ୟ ଓ ସଦ୍ଭାବନାର ଏକ ପବିତ୍ର ବାର୍ତ୍ତା ବହନ କରୁଥିବା ମହାପର୍ବ। ବିଶେଷକରି ଓଡ଼ିଶାରେ ମା’ ଗଜଲକ୍ଷ୍ମୀଙ୍କ ଆରାଧନା ଲୋକମାନଙ୍କ ହୃଦୟରେ ଗଭୀର ଆସ୍ଥା ଓ ଭକ୍ତିର ଭାବନା ଜାଗ୍ରତ କରିଥାଏ। ମା’ ଲକ୍ଷ୍ମୀଙ୍କୁ ଧନ, ଧାନ୍ୟ, ଐଶ୍ୱର୍ଯ୍ୟ, ସୌଭାଗ୍ୟ ଓ ସମୃଦ୍ଧିର ଅଧିଷ୍ଠାତ୍ରୀ ଦେବୀ ଭାବରେ ପୂଜା କରାଯାଏ। ଗଜଲକ୍ଷ୍ମୀଙ୍କ ରୂପରେ ଦେବୀଙ୍କ ଉପାସନା ରାଜକୀୟ ଗରିମା, ଶୁଭଲକ୍ଷଣ ଓ ମଙ୍ଗଳର ପ୍ରତୀକ ଭାବେ ପରିଚିତ। ଆଶ୍ୱିନ ମାସର ପୂର୍ଣ୍ଣିମା ତିଥିରେ ପାଳିତ କୁମାର ପୂର୍ଣ୍ଣିମା ସହ ମା’ ଗଜଲକ୍ଷ୍ମୀଙ୍କ ଆରାଧନା ଅନେକ ସ୍ଥାନରେ ଗଭୀର ଭାବରେ ଜଡ଼ିତ। ଏହି ପବିତ୍ର ଅବସରରେ ଘରେ ଘରେ ପରିଷ୍କାର-ପରିଚ୍ଛନ୍ନତା, ପୂଜାର୍ଚ୍ଚନା, ଦୀପ ପ୍ରଜ୍ୱଳନ, ନୈବେଦ୍ୟ ଅର୍ପଣ ଓ ମା’ଙ୍କ ନିକଟରେ ମଙ୍ଗଳ କାମନା କରିବାର ପରମ୍ପରା ରହିଛି। ଓଡ଼ିଶାର ବିଭିନ୍ନ ଅଞ୍ଚଳରେ ମଣ୍ଡପ ଓ ଘରେ ଦେବୀଙ୍କ ମୂର୍ତ୍ତି ସ୍ଥାପନ କରାଯାଇ ଭକ୍ତିମୟ ପରିବେଶରେ ପୂଜା ଅନୁଷ୍ଠିତ ହୁଏ। ଏହି ପର୍ବ ଆମକୁ ସ୍ମରଣ କରାଏ ଯେ ପ୍ରକୃତ ସମୃଦ୍ଧି କେବଳ ଧନସମ୍ପତ୍ତିରେ ସୀମିତ ନୁହେଁ; ବରଂ ଏହା ଉତ୍ତମ ଚିନ୍ତାଧାରା, ସତ୍କର୍ମ, ପରିବାରରେ ସ୍ନେହ, ସମାଜରେ ସହଯୋଗ ଓ ଜୀବନରେ ନୈତିକ ମୂଲ୍ୟବୋଧର ସମନ୍ୱୟରେ ହିଁ ପୂର୍ଣ୍ଣତା ପାଏ।
ମା’ ଗଜଲକ୍ଷ୍ମୀ ପୂଜାର ମହତ୍ତ୍ୱ ଆମ ଧାର୍ମିକ ଜୀବନ ସହିତ ସାମାଜିକ ଓ ସାଂସ୍କୃତିକ ଜୀବନକୁ ମଧ୍ୟ ସମୃଦ୍ଧ କରିଥାଏ। ଏହି ଅବସରରେ ବିଭିନ୍ନ ପୂଜା ମଣ୍ଡପ ସୁନ୍ଦର ଆଲୋକମାଳା, ଆକର୍ଷଣୀୟ ସାଜସଜ୍ଜା ଓ ପାରମ୍ପରିକ କଳାକୃତିରେ ସୁସଜ୍ଜିତ ହୋଇଥାଏ। ଶ୍ରଦ୍ଧାଳୁମାନେ ପରିବାର ଓ ବନ୍ଧୁବାନ୍ଧବଙ୍କ ସହ ମଣ୍ଡପକୁ ଯାଇ ମା’ଙ୍କ ଦର୍ଶନ କରନ୍ତି ଏବଂ ସମସ୍ତଙ୍କ ମଙ୍ଗଳ, ସୁଖ ଓ ସମୃଦ୍ଧି ପାଇଁ ପ୍ରାର୍ଥନା କରନ୍ତି। ଏହି ପୂଜା ସାମାଜିକ ଏକତା, ପାରସ୍ପରିକ ସହଯୋଗ ଓ ସାମୂହିକ ଦାୟିତ୍ୱବୋଧକୁ ମଜବୁତ କରିବାର ଏକ ଅନନ୍ୟ ସୁଯୋଗ। ପୂଜା ଆୟୋଜନରେ ଯୁବପିଢ଼ିଙ୍କ ସକ୍ରିୟ ଭାଗୀଦାରି ସେମାନଙ୍କୁ ଶୃଙ୍ଖଳା, ସେବା, ସହଯୋଗ ଓ ନେତୃତ୍ୱର ମୂଲ୍ୟ ଶିଖାଇଥାଏ। ଏହା ସହିତ ଆମର ପାରମ୍ପରିକ ହସ୍ତଶିଳ୍ପ, ମୂର୍ତ୍ତିକଳା, ସାଜସଜ୍ଜା ଓ ସ୍ଥାନୀୟ କଳାକାରଙ୍କ ପ୍ରତିଭା ପ୍ରଦର୍ଶନର ସୁଯୋଗ ମିଳିଥାଏ। ତେବେ ଉତ୍ସବର ପ୍ରକୃତ ଆନନ୍ଦ ସେତେବେଳେ ସାର୍ଥକ ହେବ, ଯେତେବେଳେ ଆମେ ଭକ୍ତି ସହିତ ଶୃଙ୍ଖଳା ଓ ନାଗରିକ କର୍ତ୍ତବ୍ୟକୁ ମଧ୍ୟ ସମାନ ଗୁରୁତ୍ୱ ଦେବା। ପୂଜା ମଣ୍ଡପରେ ଭିଡ଼ ନିୟନ୍ତ୍ରଣ, ଅଗ୍ନି ନିରାପତ୍ତା, ବିଦ୍ୟୁତ୍ ସୁରକ୍ଷା, ଯାତାୟାତ ପରିଚାଳନା ଓ ପରିବେଶର ସ୍ୱଚ୍ଛତା ପ୍ରତି ସମସ୍ତେ ସଚେତନ ରହିବା ଆବଶ୍ୟକ। ଶବ୍ଦ ପ୍ରଦୂଷଣ ରୋକିବା, ପ୍ଲାଷ୍ଟିକର ବ୍ୟବହାର କମାଇବା ଓ ପୂଜା ପରେ ଆବର୍ଜନାକୁ ଉପଯୁକ୍ତ ସ୍ଥାନରେ ପକାଇବା ଆମ ସାମୂହିକ ଦାୟିତ୍ୱ। ମହିଳା, ଶିଶୁ, ବୟସ୍କ ଓ ଦିବ୍ୟାଙ୍ଗଙ୍କ ପାଇଁ ସୁବିଧାଜନକ ଓ ସୁରକ୍ଷିତ ପରିବେଶ ନିଶ୍ଚିତ କରିବା ମଧ୍ୟ ଆମ ସମସ୍ତଙ୍କ କର୍ତ୍ତବ୍ୟ।
ଜଣେ ନାଗରିକ ଓ ଜନସେବକ ଭାବେ ମୋର ବିଶ୍ୱାସ, ମା’ ଗଜଲକ୍ଷ୍ମୀଙ୍କ ପୂଜା ଆମକୁ କେବଳ ଆଶୀର୍ବାଦ ପ୍ରାର୍ଥନା କରିବାକୁ ନୁହେଁ, ନିଜ ଜୀବନ ଓ ସମାଜକୁ ଅଧିକ ଉତ୍ତମ କରିବା ପାଇଁ ମଧ୍ୟ ପ୍ରେରଣା ଦିଏ। ଦେବୀଙ୍କ ପ୍ରତି ଆମର ଭକ୍ତି ସେତେବେଳେ ସତ୍ୟ ରୂପ ପାଇବ, ଯେତେବେଳେ ଆମେ ଅନ୍ୟର ଦୁଃଖ ବୁଝିବା, ଅସହାୟଙ୍କୁ ସାହାଯ୍ୟ କରିବା, ମହିଳାଙ୍କ ସମ୍ମାନ ରକ୍ଷା କରିବା ଓ ସମାଜରେ ନ୍ୟାୟ, ସମାନତା ଏବଂ ମାନବିକତାର ମୂଲ୍ୟବୋଧକୁ ପ୍ରତିଷ୍ଠା କରିବା। ଆମେ ଯଦି ନିଜ ଦାୟିତ୍ୱକୁ ସଚ୍ଚୋଟତାର ସହ ପାଳନ କରିବା, ଅନ୍ୟାୟରୁ ଦୂରେଇ ରହିବା ଓ ସମାଜର ଦୁର୍ବଳ ବର୍ଗଙ୍କ ପାଖରେ ଠିଆ ହେବା, ତେବେ ଏକ ସୁସ୍ଥ, ସୁନ୍ଦର ଓ ସମୃଦ୍ଧ ସମାଜ ଗଠନ ସମ୍ଭବ ହୋଇପାରିବ। ଉତ୍ସବ ପାଳନ ସମୟରେ ଆଇନ ପ୍ରତି ସମ୍ମାନ, ଶାନ୍ତିପୂର୍ଣ୍ଣ ଆଚରଣ ଓ ପରସ୍ପରର ଭାବନା ପ୍ରତି ସମ୍ବେଦନଶୀଳତା ରକ୍ଷା କରିବା ଉଚିତ। ଧର୍ମ ଆମକୁ ଯୋଡ଼ିବା ପାଇଁ, ମାନବିକତା ଆମକୁ ଉଚ୍ଚତର କରିବା ପାଇଁ ଏବଂ ସଂସ୍କୃତି ଆମକୁ ଆମ ମୂଳ ସହ ଯୋଡ଼ି ରଖିବା ପାଇଁ ରହିଛି। ଆସନ୍ତୁ, ଏହି ପବିତ୍ର ଗଜଲକ୍ଷ୍ମୀ ପୂଜାରେ ଆମେ ସମସ୍ତେ ଏକ ସଂକଳ୍ପ ନେବା—ନିଜ ଘରକୁ ସ୍ୱଚ୍ଛ ରଖିବା, ନିଜ ମନରେ ସଦ୍ଭାବନା ଜାଗ୍ରତ କରିବା, ସମାଜରେ ଶାନ୍ତି ଓ ଭାଇଚାରା ବଜାୟ ରଖିବା ଏବଂ ଆବଶ୍ୟକତାରେ ଥିବା ଲୋକଙ୍କ ସହାୟତା କରିବା। ମା’ ଗଜଲକ୍ଷ୍ମୀ ସମସ୍ତଙ୍କ ଜୀବନରେ ସୁଖ, ଶାନ୍ତି, ସ୍ୱାସ୍ଥ୍ୟ, ଜ୍ଞାନ ଓ ସମୃଦ୍ଧି ଭରିଦିଅନ୍ତୁ। ଆମ ଓଡ଼ିଶା ଶାନ୍ତି, ସଂସ୍କୃତି, ସୌହାର୍ଦ୍ଦ୍ୟ ଓ ପ୍ରଗତିର ପଥରେ ଆଗକୁ ବଢ଼ୁ—ଏହା ହିଁ ମା’ଙ୍କ ଚରଣରେ ମୋର ଆନ୍ତରିକ ପ୍ରାର୍ଥନା। ଜୟ ମା’ ଗଜଲକ୍ଷ୍ମୀ।