ପୁରୀ, ୦୬/୧୦: ଆଶ୍ୱିନ ମାସର ଶକ୍ତି ଉପାସନା କ୍ରମରେ ଶାରଦୀୟ ଷୋଡ଼ଶ ଉପଚାର ପୂଜା ଆରମ୍ଭ ହୋଇଛି। ନବରାତ୍ରରେ ଜଗତଜନନୀ ମା’ ଦୁର୍ଗାଙ୍କ ଧରାବତରଣକୁ ନେଇ ଭକ୍ତଙ୍କ ମଧ୍ୟରେ ଉତ୍ସାହ ଦେଖାଦେଇଛି। ପୁରାଣ ଓ ଜ୍ୟୋତିଷ ଶାସ୍ତ୍ରର ମତ ଅନୁଯାୟୀ, ଚଳିତ ବର୍ଷ ମା’ ଦୁର୍ଗା ଗଜବାହନ ବା ହସ୍ତୀ ପିଠିରେ ଧରାପୃଷ୍ଠକୁ ଆସିବେ। ଜ୍ୟୋତିର୍ବିଦ ଓ ବ୍ରାହ୍ମଣମାନେ ଏହାକୁ ଏକ ଶୁଭ ସଙ୍କେତ ଭାବେ ବିବେଚନା କରୁଛନ୍ତି। ଗଜବାହନରେ ମା’ଙ୍କ ଆଗମନ ଭଲ ବର୍ଷା, ଉତ୍ତମ ଫସଲ, ଶାନ୍ତି ଓ ସମୃଦ୍ଧିର ସୂଚକ ବୋଲି ଧାର୍ମିକ ବିଶ୍ୱାସ ରହିଛି।
ଶାସ୍ତ୍ରରେ ରହିଛି—“ଗଜେ ଚ ଜଳଦା ଦେବୀ…”। ଏହି ଶ୍ଲୋକର ଭାବାର୍ଥ ଅନୁଯାୟୀ, ମା’ ଦୁର୍ଗା ହସ୍ତୀ ଉପରେ ସବାର ହୋଇ ଆସିଲେ ସୁଖ, ସମୃଦ୍ଧି ଓ ଶାନ୍ତିର ଆଗମନ ହୋଇଥାଏ। ହସ୍ତୀକୁ ଜଳର ପ୍ରତୀକ ଭାବେ ବିବେଚନା କରାଯାଉଥିବାରୁ ଗଜବାହନ ଉପଯୁକ୍ତ ବର୍ଷା ଓ ଶସ୍ୟ ସମ୍ପଦର ସୂଚନା ଦିଏ ବୋଲି ଜ୍ୟୋତିଷ ମତ ରହିଛି। ଏହା ଫଳରେ ଧରା ଶସ୍ୟଶ୍ୟାମଳା ହେବା ସହ ଅନ୍ନାଭାବ ଦୂର ହେବ ବୋଲି ବିଶ୍ୱାସ କରାଯାଏ।
ହିନ୍ଦୁ ଶାସ୍ତ୍ର ଓ ପୁରାଣ ଅନୁଯାୟୀ, ମା’ ଦୁର୍ଗାଙ୍କ ସ୍ଥାୟୀ ବାହନ ସିଂହ। ତେବେ ଶାରଦୀୟ ନବରାତ୍ର ସମୟରେ ମା’ଙ୍କ ଆଗମନ ଓ ପ୍ରତ୍ୟାବର୍ତ୍ତନ ପାଇଁ ଚାରିଟି ବାହନ—ହସ୍ତୀ, ଘୋଡ଼ା, ନୌକା ଓ ଦୋଳା—ବ୍ୟବହାର ହୋଇଥାଏ ବୋଲି ଧାର୍ମିକ ପରମ୍ପରାରେ ଉଲ୍ଲେଖ ରହିଛି। ନବରାତ୍ର କେଉଁ ବାରରୁ ଆରମ୍ଭ ହେଉଛି, ତାହା ଆଧାରରେ ମା’ଙ୍କ ଆଗମନ ବାହନ ନିର୍ଦ୍ଧାରିତ ହୁଏ। ରବିବାର କିମ୍ବା ସୋମବାର ନବରାତ୍ର ଆରମ୍ଭ ହେଲେ ଗଜବାହନ, ମଙ୍ଗଳବାର କିମ୍ବା ଶନିବାରରେ ଘୋଡ଼ା, ବୁଧବାରରେ ନୌକା ଏବଂ ଗୁରୁବାର କିମ୍ବା ଶୁକ୍ରବାରରେ ଦୋଳା ବାହନ ହୋଇଥାଏ ବୋଲି ଶାସ୍ତ୍ରରେ କୁହାଯାଇଛି।
ଜ୍ୟୋତିର୍ବିଦ ହରିଶଙ୍କର ମିଶ୍ରଙ୍କ ମତରେ, ଚଳିତ ବର୍ଷ ମା’ଙ୍କ ଗଜବାହନ ଆଗମନ ଏକ ଶୁଭ ଯୋଗର ସୂଚନା ଦେଉଛି। ଏହା ଭଲ ବର୍ଷା ଓ କୃଷି ଉତ୍ପାଦନ ପାଇଁ ଅନୁକୂଳ ପରିବେଶର ସଙ୍କେତ ବୋଲି ଧାର୍ମିକ ଓ ଜ୍ୟୋତିଷୀୟ ବିଶ୍ୱାସ ରହିଛି।