ଡଃ ସତ୍ୟଜିତ ନାୟକ, ଆଇପିଏସ୍, ଆଇଜିପି, କେନ୍ଦ୍ରୀୟ ରେଞ୍ଜ , କଟକ
ମଣିଷର ଜୀବନ କେବଳ ବର୍ତ୍ତମାନର ଏକ ପରିଚୟ ନୁହେଁ, ଏହାଅତୀତର ଅନେକ ତ୍ୟାଗ, ତପସ୍ୟା, ସଂଘର୍ଷ ଓ ଆଶୀର୍ବାଦର ଏକଅମୂଲ୍ୟ ଉତ୍ତରାଧିକାର। ଆମେ ଆଜି ଯେଉଁ ପରିଚୟ, ପରିବାର,ସଂସ୍କାର ଓ ସାମାଜିକ ମର୍ଯ୍ୟାଦା ନେଇ ବଞ୍ଚିଛୁ, ତାହାର ମୂଳରେରହିଛନ୍ତି ଆମର ପିତୃପୁରୁଷ। ସେମାନେ ହୁଏତ ଆଜି ଆମ ଆଖିସାମ୍ନାରେ ନାହାନ୍ତି, କିନ୍ତୁ ସେମାନଙ୍କ ଆଦର୍ଶ, ଜୀବନଦର୍ଶନ, ନୀତିନିଷ୍ଠାଓ ମୂଲ୍ୟବୋଧ ଆମ ଜୀବନର ପ୍ରତ୍ୟେକ ପଦକ୍ଷେପରେ ପ୍ରତିଫଳିତହୋଇଥାଏ। ପିତୃପୁରୁଷଙ୍କ ସ୍ମରଣ କେବଳ ଏକ ଧାର୍ମିକ ପରମ୍ପରାନୁହେଁ, ଏହା ନିଜର ମୂଳ, ପରିଚୟ ଓ ଅସ୍ତିତ୍ୱ ପ୍ରତି କୃତଜ୍ଞତା ପ୍ରକାଶକରିବାର ଏକ ପବିତ୍ର ଅବସର।
ଭାରତୀୟ ସଂସ୍କୃତିରେ ପିତୃପୁରୁଷଙ୍କ ସ୍ଥାନ ଅତ୍ୟନ୍ତ ଶ୍ରଦ୍ଧାପୂର୍ଣ୍ଣ।ପିତୃପକ୍ଷ ଓ ମହାଳୟା ଅବସରରେ ଶ୍ରାଦ୍ଧ, ତର୍ପଣ ଓ ପିଣ୍ଡଦାନମାଧ୍ୟମରେ ପୂର୍ବପୁରୁଷଙ୍କୁ ସ୍ମରଣ କରିବାର ପରମ୍ପରା ଆମ ସଂସ୍କୃତିରେଗଭୀର ଭାବେ ଜଡ଼ିତ। ଏହି ପରମ୍ପରା ଆମକୁ ଶିଖାଏ ଯେ,ଜୀବନରେ ଯେତେ ଉଚ୍ଚତା ହାସଲ କଲେ ମଧ୍ୟ ନିଜର ମୂଳକୁ କେବେଭୁଲିବା ଉଚିତ ନୁହେଁ। ପିତୃପୁରୁଷମାନେ ଆମ ପାଇଁ କେବଳ ବଂଶରପରିଚୟ ଛାଡ଼ି ଯାଇନାହାନ୍ତି, ସେମାନେ ଛାଡ଼ିଯାଇଛନ୍ତି ସତ୍ୟ, ଧର୍ମ,ଶୃଙ୍ଖଳା, ପରିଶ୍ରମ, ତ୍ୟାଗ ଓ ମାନବିକତାର ଅମୂଲ୍ୟ ସମ୍ପଦ।ସେମାନଙ୍କ ଜୀବନର ସଂଘର୍ଷ ଆମ ପାଇଁ ପ୍ରେରଣା ଏବଂ ସେମାନଙ୍କଅନୁଭବ ଆମ ପାଇଁ ଜୀବନର ଦିଗଦର୍ଶନ।
ପିତୃପୁରୁଷଙ୍କ ପ୍ରତି ପ୍ରକୃତ ଶ୍ରଦ୍ଧା କେବଳ ଆଚାରବିଧିରେ ସୀମିତରହିବା ଉଚିତ ନୁହେଁ। ସେମାନେ ଦେଖାଇଥିବା ସତ୍ପଥରେ ଚାଲିବା,ପରିବାରର ଏକତା ରକ୍ଷା କରିବା, ବୟୋଜ୍ୟେଷ୍ଠଙ୍କୁ ସମ୍ମାନ ଦେବା,ଅସହାୟଙ୍କୁ ସହଯୋଗ କରିବା ଏବଂ ପରବର୍ତ୍ତୀ ପିଢ଼ିକୁ ଉତ୍ତମ ସଂସ୍କାରପ୍ରଦାନ କରିବା ହେଉଛି ସେମାନଙ୍କ ପ୍ରତି ସର୍ବଶ୍ରେଷ୍ଠ ଶ୍ରଦ୍ଧାଞ୍ଜଳି। ଆମେଆମ ପୂର୍ବପୁରୁଷଙ୍କଠାରୁ ଯାହା ପାଇଛୁ, ତାହାଠାରୁ ଅଧିକ ଉତ୍ତମମୂଲ୍ୟବୋଧ ଆଗାମୀ ପିଢ଼ିକୁ ଦେଇପାରିଲେ ହିଁ ଆମ ଜୀବନ ସାର୍ଥକହେବ। କାରଣ ଏକ ପରିବାରର ପ୍ରକୃତ ସମୃଦ୍ଧି କେବଳ ଧନସମ୍ପତ୍ତିରେନୁହେଁ, ବରଂ ତାହାର ସଂସ୍କାର, ଏକତା ଓ ମାନବିକ ମୂଲ୍ୟବୋଧରେନିହିତ। ଆସନ୍ତୁ, ପିତୃପୁରୁଷଙ୍କୁ ଶ୍ରଦ୍ଧାର ସହ ସ୍ମରଣ କରି ସେମାନଙ୍କଆଦର୍ଶକୁ ଆମ ଜୀବନର ପାଥେୟ କରିବା। ପିତୃପୁରୁଷ ଅତୀତରସ୍ମୃତି ମାତ୍ର ନୁହନ୍ତି, ସେମାନେ ଆମ ବର୍ତ୍ତମାନର ପ୍ରେରଣା ଓଭବିଷ୍ୟତର ସଂସ୍କାରର ଆଲୋକ।