ଲେଖକ: ଜୟପ୍ରକାଶ ନାୟକ
ଦଶହରା କେବଳ ଏକ ପର୍ବ ନୁହେଁ, ଏହା ଭାରତୀୟ ସଂସ୍କୃତି, ଆଧ୍ୟାତ୍ମିକ ଚେତନା, ନୈତିକ ମୂଲ୍ୟବୋଧ ଓ ମାନବୀୟ ଆଦର୍ଶର ଏକ ମହାନ ପ୍ରତୀକ। ଏହି ପବିତ୍ର ପର୍ବ ଆମକୁ ସତ୍ୟର ପଥରେ ଚାଲିବା, ଅନ୍ୟାୟ ବିରୋଧରେ ସ୍ୱର ଉଠାଇବା ଏବଂ ଜୀବନର ପ୍ରତ୍ୟେକ କ୍ଷେତ୍ରରେ ଧର୍ମ ଓ ନ୍ୟାୟକୁ ଗୁରୁତ୍ୱ ଦେବା ପାଇଁ ପ୍ରେରଣା ଦିଏ। ଆଶ୍ୱିନ ମାସର ଶୁକ୍ଳପକ୍ଷ ଦଶମୀ ତିଥିରେ ପାଳିତ ବିଜୟା ଦଶମୀ ଆମ ମନରେ ନୂଆ ଆଶା, ନୂଆ ଉତ୍ସାହ ଓ ନୂଆ ସଂକଳ୍ପ ସୃଷ୍ଟି କରେ। ମା’ ଦୁର୍ଗାଙ୍କ ମହିଷାସୁର ବଧ ଏବଂ ପ୍ରଭୁ ଶ୍ରୀରାମଙ୍କ ରାବଣ ଉପରେ ବିଜୟର ପୌରାଣିକ କାହାଣୀ ଏହି ପର୍ବକୁ ଏକ ସ୍ୱତନ୍ତ୍ର ମହତ୍ତ୍ୱ ପ୍ରଦାନ କରିଛି। ଏହା ଆମକୁ ଶିଖାଏ ଯେ ଅହଂକାର, ଅନ୍ୟାୟ, ଅତ୍ୟାଚାର ଓ ଅସତ୍ୟ ଯେତେ ଶକ୍ତିଶାଳୀ ହେଲେ ମଧ୍ୟ ଶେଷରେ ସତ୍ୟ, ନ୍ୟାୟ ଓ ଧର୍ମର ବିଜୟ ହୋଇଥାଏ।
ପୁରାଣ ଅନୁସାରେ, ମହିଷାସୁରର ଅତ୍ୟାଚାରରେ ଦେବତା ଓ ସାଧାରଣ ଜନତା ଅତିଷ୍ଠ ହୋଇପଡ଼ିଥିଲେ। ତା’ର ଅନ୍ୟାୟରୁ ମୁକ୍ତି ପାଇବା ପାଇଁ ଦେବତାମାନଙ୍କ ଶକ୍ତିର ସମନ୍ୱୟରେ ମା’ ଦୁର୍ଗାଙ୍କ ଆବିର୍ଭାବ ହୋଇଥିଲା। ଦୀର୍ଘ ସଂଘର୍ଷ ପରେ ମା’ ଦୁର୍ଗା ମହିଷାସୁରକୁ ବଧ କରି ଧର୍ମର ପ୍ରତିଷ୍ଠା କରିଥିଲେ। ଅନ୍ୟପକ୍ଷରେ, ରାମାୟଣରେ ପ୍ରଭୁ ଶ୍ରୀରାମ ଅନ୍ୟାୟ ଓ ଅହଂକାରର ପ୍ରତୀକ ରାବଣକୁ ପରାସ୍ତ କରିଥିଲେ। ଏହି ଦୁଇଟି ପୌରାଣିକ ଘଟଣା ଆମକୁ ଏକ ଗଭୀର ଜୀବନଦର୍ଶନ ଦିଏ—ଶକ୍ତିର ସଠିକ୍ ବ୍ୟବହାର ମାନବ କଲ୍ୟାଣ ପାଇଁ ହେବା ଉଚିତ, ଅହଂକାର ଓ ଅନ୍ୟାୟ ପାଇଁ ନୁହେଁ। ରାବଣ ଜ୍ଞାନୀ ଓ ଶକ୍ତିଶାଳୀ ଥିଲେ ମଧ୍ୟ ତାଙ୍କର ଅହଂକାର ଓ ଅଧର୍ମ ତାଙ୍କ ବିନାଶର କାରଣ ହୋଇଥିଲା। ତେଣୁ ଦଶହରା ଆମକୁ ନିଜର ଜ୍ଞାନ, କ୍ଷମତା ଓ ସଫଳତାକୁ ବିନମ୍ରତା, ନ୍ୟାୟ ଓ ମାନବିକତା ସହିତ ଯୋଡ଼ିବାକୁ ଶିକ୍ଷା ଦିଏ।
ଆଜିର ସମାଜରେ ଦଶହରାର ବାର୍ତ୍ତା ଆହୁରି ପ୍ରାସଙ୍ଗିକ। ଆମେ ପ୍ରତିବର୍ଷ ରାବଣ ପୋଡ଼ି କରି ଅସତ୍ୟ ଉପରେ ସତ୍ୟର ବିଜୟ ପାଳନ କରୁଛୁ, କିନ୍ତୁ ପ୍ରକୃତ ପ୍ରଶ୍ନ ହେଉଛି—ଆମେ ନିଜ ମନରେ ଥିବା କ୍ରୋଧ, ଲୋଭ, ଈର୍ଷା, ହିଂସା, ଅହଂକାର ଓ ଘୃଣାକୁ ଦୂର କରିପାରିଛୁ କି? ଯଦି ଆମେ ଅନ୍ୟର ଅଧିକାରକୁ ସମ୍ମାନ ନକରୁ, ଦୁର୍ବଳଙ୍କୁ ସାହାଯ୍ୟ ନକରୁ, ମହିଳାଙ୍କ ସୁରକ୍ଷା ଓ ମର୍ଯ୍ୟାଦାକୁ ଗୁରୁତ୍ୱ ନଦେଉ, ତେବେ ଦଶହରାର ପ୍ରକୃତ ଆଦର୍ଶକୁ ଅନୁସରଣ କରିବାରେ ଆମେ ବିଫଳ ହେଉଛୁ। ସମାଜରୁ ଅନ୍ୟାୟ, ଦୁର୍ନୀତି, ନିଶାସେବନ, ହିଂସା, ଅନ୍ଧବିଶ୍ୱାସ ଓ ଅସହିଷ୍ଣୁତା ଦୂର କରିବା ପାଇଁ ପ୍ରତ୍ୟେକ ନାଗରିକଙ୍କୁ ନିଜ ନିଜ ସ୍ଥାନରୁ ଦାୟିତ୍ୱ ନିର୍ବାହ କରିବାକୁ ହେବ। ପରିବାରରେ ସ୍ନେହ, ସମାଜରେ ସହଯୋଗ ଏବଂ ସାର୍ବଜନୀନ ଜୀବନରେ ସଚ୍ଚୋଟତା ହିଁ ଏକ ସୁସ୍ଥ ଓ ଶାନ୍ତିପୂର୍ଣ୍ଣ ସମାଜର ମୂଳଦୁଆ। ପର୍ବପର୍ବାଣିର ଆନନ୍ଦ ମଧ୍ୟରେ ଆମେ ପରିବେଶର ସୁରକ୍ଷା, ଶବ୍ଦ ପ୍ରଦୂଷଣ ନିୟନ୍ତ୍ରଣ ଏବଂ ସମସ୍ତଙ୍କ ସୁରକ୍ଷା ପ୍ରତି ସଚେତନ ରହିବା ଆବଶ୍ୟକ।
ଦଶହରା ଆମକୁ ଏହି ସଂକଳ୍ପ ନେବାକୁ ଆହ୍ୱାନ କରେ ଯେ ଆମେ କେବଳ ପରମ୍ପରା ଅନୁଯାୟୀ ପର୍ବ ପାଳନ କରିବା ନୁହେଁ, ଏହାର ମୂଳ ଆଦର୍ଶକୁ ନିଜ ଜୀବନରେ ଗ୍ରହଣ କରିବା। ମା’ ଦୁର୍ଗାଙ୍କ ଶକ୍ତି ଆମକୁ ଅନ୍ୟାୟ ବିରୋଧରେ ଲଢ଼ିବାର ସାହସ ଦେଉ, ପ୍ରଭୁ ଶ୍ରୀରାମଙ୍କ ଆଦର୍ଶ ଆମକୁ ସତ୍ୟ, ତ୍ୟାଗ, କର୍ତ୍ତବ୍ୟ ଓ ମର୍ଯ୍ୟାଦାର ପଥରେ ଆଗେଇ ନେଉ। ଆସନ୍ତୁ, ଏହି ପବିତ୍ର ବିଜୟା ଦଶମୀରେ ଆମେ ନିଜ ମନରୁ ଅହଂକାର ଓ ଘୃଣାର ରାବଣକୁ ଦହନ କରି ପ୍ରେମ, ଶାନ୍ତି, ଭାଇଚାରା ଓ ମାନବିକତାର ଦୀପ ଜାଳିବା। ପ୍ରକୃତ ବିଜୟ ସେତେବେଳେ ହେବ, ଯେତେବେଳେ ଆମ ଆଚରଣରେ ସତ୍ୟ, ଚିନ୍ତାଧାରାରେ ପବିତ୍ରତା ଏବଂ କାର୍ଯ୍ୟରେ ମାନବ ସେବା ପ୍ରତିଫଳିତ ହେବ। ଏହି ହେଉଛି ଦଶହରାର ଚିରନ୍ତନ ବାର୍ତ୍ତା—ଅସତ୍ୟର ଅବସାନ ହେଉ, ସତ୍ୟର ପ୍ରତିଷ୍ଠା ହେଉ; ଅନ୍ୟାୟର ପରାଜୟ ହେଉ, ନ୍ୟାୟର ବିଜୟ ହେଉ। ସମସ୍ତଙ୍କୁ ପବିତ୍ର ଦଶହରାର ଅନେକ ଅନେକ ଶୁଭେଚ୍ଛା।